Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 184›Shloka 37
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

तदेत्कारणं जातं मम तेजो भिवृद्धये । गुरुत्वे पिंगला जाता तेन सा मे द्विजोत्तमाः

Transliteration

tadetkāraṇaṃ jātaṃ mama tejo bhivṛddhaye | gurutve piṃgalā jātā tena sā me dvijottamāḥ

Translation

ولهذا السبب بعينه وقع الأمر—لزيادة بهائي الروحي. فقد صارت پِنْگَلا ذاتَ وقارٍ وثِقَلٍ بحقيقة الفهم؛ فلذلك، يا خيرَ ذوي الولادتين، غدت مُعلّمتي.

Word by Word
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम
एत्this
एत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम; पाठभेद/सन्ध्यभावः (तद्+एतत्)
कारणम्cause, reason
कारणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
जातम्has arisen, has happened
जातम्:
Kriya (Predicative/क्रियासमर्थ)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भावे/कर्मणि (has arisen/has occurred)
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
तेजःsplendor, energy
तेजः:
Karta/Theme (Topic/विषय)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; अत्र षष्ठीसम्बन्धेन (मम तेजः)
अभिवृद्धयेfor (its) increase
अभिवृद्धये:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअभि + वृध् (धातु) → अभिवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (for the increase)
गुरुत्वेin heaviness, in weightiness
गुरुत्वे:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुरुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
पिङ्गलाPiṅgalā (name)
पिङ्गला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिङ्गला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
जाताbecame
जाता:
Kriya (Predicative/क्रियासमर्थ)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (has become)
तेनtherefore, by that
तेन:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः (Gen./Dat.), एकवचनम्; अत्र षष्ठी (my)
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative-like address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (उत्तमः द्विजः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; संबोधनार्थे पाठभेदः सम्भवः (द्विजोत्तम)
Speaker

Atithi (narrator within Piṅgalopākhyāna; speaker inferred from immediate narrative context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijottama (best of twice-born)

Visual Art Cues

Scene: A learned brāhmaṇa is addressed with reverence; Piṅgalā stands as a dignified teacher, radiating calm authority; the speaker’s aura brightens as instruction is received.

Characters & Entities
P
Piṅgalā

FAQs

True insight and detachment increase one’s inner radiance (tejas), making even an unexpected person a genuine teacher.

The broader passage belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya within the Nāgara-khaṇḍa’s Tīrtha-māhātmya.

No explicit rite is prescribed here; the verse emphasizes inner transformation as the source of tejas.

←Previous Verse
Next Verse→