Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

यस्तत्र कुरुते स्नानं सकृद्भक्त्या समन्वितः । नान्वयेऽपि भयं तस्य जाय ते सर्पसंभवम्

Transliteration

yastatra kurute snānaṃ sakṛdbhaktyā samanvitaḥ | nānvaye'pi bhayaṃ tasya jāya te sarpasaṃbhavam

Translation

من اغتسل هناك مرةً واحدةً بخشوعٍ وعبادة—فلن يولد له خوفٌ ناشئٌ من الحيّات، ولا حتى في سلالته وذريته.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• कुरुते: does; performs
• कुरुते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सकृत्: once
• सकृत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सकृत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; संख्यावाचक/परिमाणवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'once')

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• समन्वितः: endowed; accompanied
• समन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (agreeing with 'यः')

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक निपात (negation)

• अन्वये: in the lineage; in the family line
• अन्वये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्वय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (even/also)

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• जायते: arises; is born
• जायते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• सर्पसंभवम्: arising from serpents; snake-born
• सर्पसंभवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्प (प्रातिपदिक) + सम्भव (सम् + भू धातु + अप्/घञ्-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्पात्/सर्पसम्बन्धि सम्भवः); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (qualifying 'भयम्')

Speaker

Sūta (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgatīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A devotee bathes once with folded hands; above/around, nāga energies are pacified—serpents appear calm, protective, and non-threatening; a lineage motif (family figures) stands behind, symbolizing inherited safety.

Characters & Entities

• Nāgatīrtha
• Snāna
• Serpents (sarpa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A single sincere act of devotion at a holy place can remove deep-seated fear and confer protection across generations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāgatīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna at Nāgatīrtha with bhakti, even once.