Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा ह्यादिदेश सदागतिम् । ममादेशाद्द्रुतं वायो समानय पुरंदरम्

Transliteration

evamuktvā tato brahmā hyādideśa sadāgatim | mamādeśāddrutaṃ vāyo samānaya puraṃdaram

Translation

فلما قال ذلك، أصدر براهما (Brahmā) أمرًا إلى فايُو (Vāyu) السريع الحركة: «بأمري، أسرِعْ وأحضِر بوراندارا (إندرا)».

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु; त्वा-प्रत्ययान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund): having said

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम/अपादानार्थक-अव्ययम् (then/from there)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle; emphasis)

• आदिदेश: commanded/ordered
• आदिदेश: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-दिś् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• सदागतिम्: constant coming/arrival (as an order)
• सदागतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सदा + गति (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; अव्ययीभावः (सदा-गति)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• आदेशात्: from (my) command; by order
• आदेशात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुतम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणम् (adverb): quickly

• वायो: O Vāyu
• वायो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• समानय: bring, fetch
• समानय: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-नी (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम्

• पुरन्दरम्: Purandara (Indra)
• पुरन्दरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; इन्द्रस्य नाम

Speaker

Narrative voice quoting Brahmā (Brahmā speaking within the verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, after speaking, turns authoritative and commands Vāyu to swiftly fetch Indra; Vāyu depicted as dynamic, wind-swept, ready to depart; celestial court ambience.

Characters & Entities

• Brahmā
• Vāyu
• Purandara (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Great rites are depicted as cosmic events supported by divine cooperation under dharmic authority.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Puṣkara setting continues implicitly, as the command is in service of the tīrtha-linked yajña narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yajña context is implied; the practical instruction is the summoning of Indra as an assisting deity for the rite.