Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35
Devanagari script
यत्र सा कथिता तेन तापसेन तपस्विनी । वीक्षते यावत्तत्रस्था श्वसमाना व्यवस्थिता
Transliteration
yatra sā kathitā tena tāpasena tapasvinī | vīkṣate yāvattatrasthā śvasamānā vyavasthitā
Translation
في الموضع الذي قال فيه ذلك الناسك إنها هناك، لبثت الناسكة في مكانها—وكان يُرى أنها ما تزال تتنفس وهي مطروحة ساكنة.
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
देशाधिकरण (Place)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-यत्-श्रुति (relative adverb: where)
साshe
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कथिताwas indicated
कथिता:
विधेय (Predicative)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु) + क्त (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "was told/mentioned"
तेनby him
तेन:
करण/कर्ता (Agent/Instrument in passive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
तापसेनby the ascetic
तापसेन:
करण/कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
तपस्विनीthe ascetic woman
तपस्विनी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस्विनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (apposition to सा)
वीक्षतेis seen/appears
वीक्षते:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Root√वीक्ष् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
यावत्as long as/until
यावत्:
अवधि (Limit)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि (until/as long as)
तत्रस्थाstanding there
तत्रस्था:
विधेय (Predicative)
TypeAdjective
Rootतत्रस्था (प्रातिपदिक: तत्र + स्था)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (तत्र + स्था = situated there)
श्वसमानाbreathing
श्वसमाना:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle)
TypeVerb
Root√श्वस् (धातु) + शानच् (शानच्)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle, Ātmanepada sense); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "breathing"
व्यवस्थिताremained/was stationed
व्यवस्थिता:
विधेय (Predicative)
TypeVerb
Rootव्यवस्थित (कृदन्त: वि + अव + √स्था + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "standing/remaining"
Speaker
Narrative voice (continuation of the episode)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: At the base of the aśvattha, the tapasvinī lies still; close observers notice the gentle rise of breath. Yājñavalkya arrives, bending toward her with anxious relief.
FAQs
It highlights vigilance and care: recognizing even faint signs of life calls for immediate protection and restoration.
No specific tīrtha is named in this verse.
None explicitly; it narrates the condition of the tapasvinī.