Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41
Devanagari script
राजद्वारं समासाद्य स्थितौ स्वजनसंवृतौ । द्वाःस्थेन सूचितौ राज्ञे सभातलमुपस्थितौ
Transliteration
rājadvāraṃ samāsādya sthitau svajanasaṃvṛtau | dvāḥsthena sūcitau rājñe sabhātalamupasthitau
Translation
ولما بلغا باب الملك وقفا هناك محاطين بأتباعهما. فأخبر البوّابُ الملكَ بهما، فدخلا ومثلا على أرض مجلس البلاط.
Word by Word
राजद्वारम्the king’s gate
राजद्वारम्:
Karma (Goal/object of motion/कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (king's gate)
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootसम् + आ + सद् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
स्थितौstood
स्थितौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
स्वजनसंवृतौsurrounded by their own people
स्वजनसंवृतौ:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्वजन + संवृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः—तत्पुरुष (surrounded by their own people); विशेषणम् (स्थितौ)
द्वाःस्थेनby the doorkeeper
द्वाःस्थेन:
Karana/Agent (Instrumental agent)
TypeNoun
Rootद्वार् + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (door-keeper)
सूचितौwere informed/announced
सूचितौ:
Karma (Patient/कर्म)
TypeVerb
Rootसूच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
राज्ञेto the king
राज्ञे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
सभातलम्the assembly-hall floor
सभातलम्:
Karma (Goal/object of motion)
TypeNoun
Rootसभा + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (floor of the assembly hall)
उपस्थितौarrived / were present
उपस्थितौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootउप + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
Speaker
Sūta (narration)
Visual Art Cues
Scene: At the palace gate, two disputants stand amid their entourages; a doorkeeper gestures inward, then the scene opens into a grand assembly hall where they step onto the sabhā floor.
Characters & Entities
R
Rājā (king)D
Dvāḥstha (doorkeeper)FAQs
Dharma is supported by institutions of orderly governance—proper procedure enables fair hearing and judgment.
No specific tīrtha is identified in this verse.
None.