Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

संधारयसि पापात्मन्नेष्टं भोज्यं प्रयच्छसि । तस्मात्तस्याः पितुर्देहि त्वं सुवर्णायुतं ध्रुवम्

Transliteration

saṃdhārayasi pāpātmanneṣṭaṃ bhojyaṃ prayacchasi | tasmāttasyāḥ piturdehi tvaṃ suvarṇāyutaṃ dhruvam

Translation

«يا خبيثَ النفس، أنت تعولها وتقدّم لها الطعام الذي تشتهيه. لذلك يجب عليك يقينًا أن تعطي أباها عشرةَ آلافِ قطعةٍ من الذهب.»

Word by Word

• संधारयसि: you maintain/support
• संधारयसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + √धृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• पापात्मन्: O evil-souled one
• पापात्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पापात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (पापः आत्मा यस्य)

• इष्टम्: desired, choice
• इष्टम्: Karman-anvayi (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (कृदन्त, √इष् (धातु), क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम् (भोज्यं प्रति)

• भोज्यम्: food
• भोज्यम्: Karman (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भोज्य (कृदन्त, √भुज् (धातु), यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘भोज्य’ = खाने योग्य (that which is to be eaten)

• प्रयच्छसि: you give
• प्रयच्छसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (हेतु/Cause)
• Type: Noun
• Root: तस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक तद्)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that reason)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• पितुः: of (her) father
• पितुः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• देहि: give
• देहि: Kriya (क्रिया; आदेश)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• सुवर्ण-अयुतम्: ten thousand (pieces) of gold
• सुवर्ण-अयुतम्: Karman (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सुवर्णस्य अयुतम् = ten-thousand of gold)

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Kriya-vishesana (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: निश्चयार्थक-अव्ययप्रयोग (indeclinable usage: certainly)

Speaker

Vīrabhadra (contextual, injunction within reprimand)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vīrabhadra delivers a firm command: give the father a vast sum of gold; the scene feels like a dharma-court pronouncement amid sacred surroundings.

Characters & Entities

• Vīrabhadra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wrongdoing should be corrected through restitution; dharma emphasizes making amends, not merely enjoying benefits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A form of dāna/restitution is stated: giving suvarṇāyuta (ten thousand in gold) to the maiden’s father.