Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

यत्किंचित्क्रियते विप्र तामसं भावमाश्रितैः । तत्सर्वं जायते व्यर्थं किं न वेत्ति भवा निदम्

Transliteration

yatkiṃcitkriyate vipra tāmasaṃ bhāvamāśritaiḥ | tatsarvaṃ jāyate vyarthaṃ kiṃ na vetti bhavā nidam

Translation

يا برهمن، إنّ كلَّ عملٍ يُؤدَّى ممّن احتمى بحالٍ كليلٍ تاماسيّ (مظلمٍ خامل)—فإنه كلَّه يصير باطلاً بلا ثمرة. لِمَ لا تعلم هذا؟

Word by Word

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• किंचित्: anything (at all)
• किंचित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक + अव्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम

• क्रियते: is done/is performed
• क्रियते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• विप्र: O brahmin
• विप्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तामसम्: tamasic/dark
• तामसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तामस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

• भावम्: state/disposition
• भावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• आश्रितैः: by those who have resorted to
• आश्रितैः: Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: आ-श्रि (धातु) → आश्रित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; कर्तृवाचक (agentive)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देशक सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण

• जायते: becomes/arises
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• व्यर्थम्: in vain/useless
• व्यर्थम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्यर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially)

• किम्: what?/why?
• किम्: Prashna (Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation particle)

• वेत्ति: knows
• वेत्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• भवान्: you (honorific)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; निर्देशक

Speaker

Sūrya (deduced from immediate surrounding verses where Sūrya addresses Puṣpa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vipra (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A radiant authority (here connected to Sūrya in nearby verses) admonishes a brāhmaṇa: tamasic-minded acts become futile. The scene is instructional—raised hand in teaching gesture, listener attentive, sacred setting in the background.

Characters & Entities

• Sūrya
• Puṣpa (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual action bears fruit only when supported by a pure, uplifted intention; tamasic motivation nullifies merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya narrative of the Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

It warns that any ritual (including homa) becomes ineffective if performed with tamasic bhāva.