Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

तथा चैव कुकीनाशः प्रभूतेऽपि धने सति । न ददाति स पापात्मा कस्यचित्किञ्चिदेव हि । न भक्षयति तृष्णार्तः स्वयमेव कथंचन

tathā caiva kukīnāśaḥ prabhūte'pi dhane sati | na dadāti sa pāpātmā kasyacitkiñcideva hi | na bhakṣayati tṛṣṇārtaḥ svayameva kathaṃcana

وهكذا، مع كثرة ماله، آل إلى خرابٍ تامّ؛ ذلك ذو النفس الآثمة لم يُعطِ أحدًا شيئًا قط. وقد عُذِّب بعطش الشهوة، فلم يكن يتمتّع بالطعام لنفسه على أيّ وجه.

तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
कुकीनाशःa miser
कुकीनाशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुकीनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (a miser/one ruined by greed)
प्रभूतेabundant
प्रभूते:
Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of ‘धने’)
अपिeven/though
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-निपात (even/although)
धनेin wealth
धने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (in wealth/when wealth exists)
सतिbeing present/existing
सति:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle/शतृ), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
ददातिgives
ददाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पापात्माsinful person
पापात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप + आत्मन् (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘पापः आत्मा यस्य’/‘पापात्मा’ (sinful-souled)
कस्यचित्to anyone
कस्यचित्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय ‘चित्’; सम्प्रदान (to someone)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अनिश्चित ‘चित्’; कर्म (anything)
एवat all/indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
भक्षयतिeats/consumes
भक्षयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तृष्णार्तःafflicted by craving
तृष्णार्तः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृष्णा + आर्त (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘तृष्णया आर्तः’ (afflicted by craving); विशेषण (of ‘सः’)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः अव्यय (reflexive adverb: oneself)
एवeven/indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
कथंचनin any manner
कथंचन:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथंचन (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (in any way/at all)

Narrator (contextual; within Nāgarakhaṇḍa narrative)

Scene: A miser’s tragedy: Maṇibhadra amid heaps of wealth, yet refusing alms to supplicants; he himself sits hungry, clutching coins, eyes restless with craving.

T
tṛṣṇā (craving)
D
dāna (implied by 'na dadāti')

FAQs

Wealth without dāna becomes bondage: greed destroys both social virtue and personal joy.

No particular tīrtha is named in this verse; it provides ethical contrast typical of tīrtha-māhātmya narratives.

The implied prescription is dāna—sharing wealth—though no specific rite, time, or recipient-class is specified here.