Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 115

Devanagari script

एवं तस्य ब्रुवाणस्य योगिन्यस्ताः क्रुधान्विताः । तमूचुर्ब्राह्मणं तत्र घृणया परिवारितम्

Transliteration

evaṃ tasya bruvāṇasya yoginyastāḥ krudhānvitāḥ | tamūcurbrāhmaṇaṃ tatra ghṛṇayā parivāritam

Translation

وبينما كان يتكلم هكذا، خاطبتْه اليوغينيات وقد امتلأن غضبًا، ذلك البراهمن هناك، محيطاتٍ به باستنكارٍ شديد.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Discourse/Mode (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Genitive singular: of him)

• ब्रुवाणस्य: of (him) speaking
• ब्रुवाणस्य: Sambandha (Genitive qualifier)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु) + शानच् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present middle participle); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘तस्य’ इत्यस्य विशेषणम् (of him who was speaking)

• योगिन्यः: yoginīs
• योगिन्यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: योगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural)

• ताः: those (women)
• ताः: Karta (Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural: those)

• क्रुधा: with anger
• क्रुधा: Hetu/Sahakāraka (Cause/means)
• Type: Noun
• Root: क्रुधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular: with anger)

• अन्विताः: endowed (with)
• अन्विताः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अन्वि (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘योगिन्यः/ताः’ इत्यस्य विशेषणम् (endowed/filled)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular: him)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन (they said)

• ब्राह्मणम्: the brāhmaṇa
• ब्राह्मणम्: Karma (Object apposition)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘तम्’ इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन (the brāhmaṇa)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• घृणया: with compassion
• घृणया: Hetu/Sahakāraka (Cause/means)
• Type: Noun
• Root: घृणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular: with compassion/pity)

• परिवारितम्: surrounded
• परिवारितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परि + वृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ब्राह्मणम्’ इत्यस्य विशेषणम् (surrounded/encircled)

Speaker

Narrator (introducing the Yoginīs’ speech)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circle of yoginīs appears around the brāhmaṇa at the tīrtha—faces stern, eyes blazing with righteous anger; the brāhmaṇa is enclosed, chastened, and overwhelmed by their presence.

Characters & Entities

• Yoginīs
• Brāhmaṇa (Jābāli implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wrong speech born of delusion invites immediate correction from guardians of dharma; sacred beings uphold cosmic order through instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A pīṭha-like sacred setting is implied; the verse itself does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it transitions into a doctrinal response by the Yoginīs.