Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

अद्यास्माकं विधिस्तुष्टो भगवान्मन्मथस्तथा । येन दीर्घा कृता रात्रिर्नाशं नीतश्च भास्करः

Transliteration

adyāsmākaṃ vidhistuṣṭo bhagavānmanmathastathā | yena dīrghā kṛtā rātrirnāśaṃ nītaśca bhāskaraḥ

Translation

وقالوا: «اليوم قد لان لنا القضاء، والربّ منمثا أيضًا قد رضي؛ إذ به طالت الليلة وسِيقَت الشمس إلى الغياب».

Word by Word

• अद्य: today/now
• अद्य: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• अस्माकम्: of us/our
• अस्माकम्: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; स्वाम्यर्थे (of us)

• विधिः: fate/ordinance
• विधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेः विशेषण

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्मानार्थक

• मन्मथः: Manmatha (Kāma)
• मन्मथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्मथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भगवान् इत्यस्य समानाधिकरण (apposition)

• तथा: likewise/also
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb): ‘so/likewise’

• येन: by whom/whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; हेतु/करणार्थे (by whom/whereby)

• दीर्घा: long
• दीर्घा: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; रात्रेः विशेषण

• कृता: was made
• कृता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे (made)

• रात्रिः: night
• रात्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाशम्: to destruction
• नाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• नीतः: was led/brought
• नीतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे (has been led)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• भास्करः: the Sun
• भास्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Adharmic revelers (the groups mentioned in the surrounding verses)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of revelers looking up at a star-filled sky, proclaiming Manmatha’s pleasure; the sun is absent beyond the horizon, suggesting eclipse-like darkness; subtle iconography of Manmatha (sugarcane bow, floral arrows) hovering as a symbolic presence.

Characters & Entities

• Manmatha
• Bhāskara
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa shows how desire (kāma) can be wrongly celebrated when it eclipses disciplines tied to the Sun and ritual order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is embedded in the Nāgarakhaṇḍa tīrtha narrative; it does not itself identify the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it comments on the absence of sunrise, which implicitly disrupts daily rites.