Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

करोमि तत्र शुश्रूषां होमकाले यथोचिताम् । नीवारादीनि धान्यानि नित्यं चैवानयाम्यहम्

Transliteration

karomi tatra śuśrūṣāṃ homakāle yathocitām | nīvārādīni dhānyāni nityaṃ caivānayāmyaham

Translation

هناك كنتُ أقوم بالخدمة اللائقة عند وقت «الهُوما» (قربان النار)، وكنتُ كلَّ يومٍ أجلب الحبوب مثل «نِيفارا» (الأرزّ البري) وما شابهه.

Word by Word

• करोमि: I do / perform
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण

• शुश्रूषाम्: service / attendance
• शुश्रूषाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुश्रूषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• होमकाले: at the time of homa
• होमकाले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (होमस्य कालः)

• यथोचिताम्: as appropriate
• यथोचिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यथा (अव्यय) + उचित (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (yathā-ucitam = as is proper); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of ‘शुश्रूषाम्’)

• नीवारादीनि: nīvāra and other
• नीवारादीनि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नीवार (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘आदि’-समास (nīvāra-ādi = nīvāra etc.); विशेषण (of ‘धान्यानि’)

• धान्यानि: grains
• धान्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भाव (adverbial accusative: always)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• आनयामि: I bring
• आनयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + नी (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Śāṇḍilya (continuing narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kurukṣetra (āśrama-yajña milieu)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: At dawn near a homa altar: the daughter brings bundles of nīvāra and forest grains, arranging offerings; the sage prepares ladles and kusa grass; smoke rises gently.

Characters & Entities

• Homa
• Nīvāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Service (śuśrūṣā) and support of sacred rites are core virtues; practical devotion sustains spiritual life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse remains within the āśrama setting (linked earlier to Kurukṣetra) rather than naming a new tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Participation by service during homa and daily provisioning of ritual/āśrama necessities is implied.