Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40
Devanagari script
याज्ञवल्क्य उवाच । आज्ञाभंगो ध्रुवं भावी परिपाटीव्यतिक्रमात् । करोषि यदि शिष्याणां ये त्वया तत्र योजिताः
Transliteration
yājñavalkya uvāca | ājñābhaṃgo dhruvaṃ bhāvī paripāṭīvyatikramāt | karoṣi yadi śiṣyāṇāṃ ye tvayā tatra yojitāḥ
Translation
قال ياجنَفَلكيا: «إن خرقَ الأمر واقعٌ لا محالة بسبب تجاوز السُّنَن والآداب المقرَّرة—إن أنتَ استخدمتَ التلاميذَ الذين أقمتَهم هناك».
Word by Word
याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
आज्ञाभङ्गःbreach of command
आज्ञाभङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आज्ञायाः भङ्गः)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb: ‘certainly’)
भावीinevitable/going to happen
भावी:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (आज्ञाभङ्गः)
परिपाटीव्यतिक्रमात्from transgressing the established procedure
परिपाटीव्यतिक्रमात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootपरिपाटी (प्रातिपदिक) + व्यतिक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (परिपाट्याः व्यतिक्रमः)
करोषिyou do
करोषि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (शर्त/conditional particle)
शिष्याणाम्of the disciples
शिष्याणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
येwho (those)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb of place)
योजिताःappointed/assigned
योजिताः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय; Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (ये)
Speaker
Yājñavalkya
Characters & Entities
Y
YājñavalkyaFAQs
Dharma is upheld through right procedure and fidelity to instructions; shortcuts create inevitable breaches.
No tīrtha is directly named in this verse.
No explicit rite is prescribed; it stresses adherence to paripāṭī (proper order) in assigned duties.