Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

तादृङ्मात्रं सुकृच्छ्रेण प्राप्तं तीर्थं सुतप्रदम् । ततः स्नात्वा जले तस्मिन्निष्क्रांतौ तौ सुकामुकौ

Transliteration

tādṛṅmātraṃ sukṛcchreṇa prāptaṃ tīrthaṃ sutapradam | tataḥ snātvā jale tasminniṣkrāṃtau tau sukāmukau

Translation

وبمشقة عظيمة بلغا ذلك التيرثا المقدّس المانح للذرية. ثم اغتسلا في مائه، وبعد ذلك خرج الاثنان من الماء وقد امتلآ شوقًا ورغبة.

Word by Word

• तादृक्: such
• तादृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular; qualifying मात्रम्

• मात्रम्: measure/extent (only so much)
• मात्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• सु-कृच्छ्रेण: with great difficulty
• सु-कृच्छ्रेण: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/उपपद-समास (सु-कृच्छ्र); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental (3rd), Singular; ‘with great difficulty’

• प्राप्तम्: reached
• प्राप्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र√आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘obtained/reached’ (qualifying तीर्थम्)

• तीर्थम्: sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative (2nd), Singular

• सुत-प्रदम्: granting a son
• सुत-प्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुत (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सुतं प्रददाति/प्रदं); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; qualifying तीर्थम्

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (अनन्तर/अपादानार्थक) — ‘then/thereupon’

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √स्ना (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (पूर्वकाल) — gerund ‘having bathed’

• जले: in the water
• जले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन — Neuter, Locative (7th), Singular

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन — Neuter, Locative (7th), Singular

• निष्क्रान्तौ: came out/emerged
• निष्क्रान्तौ: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निस्√क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Past participle used predicatively: ‘came out/emerged’ (of two)

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual

• सु-कामुकौ: very amorous/desirous
• सु-कामुकौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय/उपसर्ग) + कामुक (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/उपपद-समास (सु-कामुक); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual; qualifying तौ

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Putra-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa and dvijottamāḥ

Visual Art Cues

Scene: After arduous travel, the pair reaches the son-bestowing ford, bathes in its waters, and emerges—both inflamed with desire—creating a charged contrast between sacred water and human passion.

Characters & Entities

• Putratīrtha (sutapradam tīrtham)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The power of a tirtha is affirmed (son-bestowing), while the narrative simultaneously warns that inner discipline must accompany outer rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Putra-tīrtha / the sutapradam tīrtha (son-bestowing ford).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) in the waters of the tirtha.