Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

यश्चापराधसंयुक्तानेतान्खेदं नयिष्यति । योजयिष्यति वा क्लेशैर्विविधैर्वा पराभवैः । स शत्रुभिः पराभूतो वेष्टितो विविधैर्गदैः

Transliteration

yaścāparādhasaṃyuktānetānkhedaṃ nayiṣyati | yojayiṣyati vā kleśairvividhairvā parābhavaiḥ | sa śatrubhiḥ parābhūto veṣṭito vividhairgadaiḥ

Translation

وأما من تدفعه المعصية فيُلحق بهؤلاء (البراهمة) كدرًا، أو يُوقعهم في أنواع الأذى والمهانة—فسيُغلَب على أمره بأيدي الأعداء، وتحيط به أسقام شتّى.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः (relative pronoun)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• अपराध-संयुक्तान्: associated with offense(s)
• अपराध-संयुक्तान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपराध (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त; √युज् (धातु) उपसर्ग: सम्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; तत्पुरुष-समासः (तृतीया/षष्ठी-भावः: अपराधेन/अपराधस्य संयुक्ताः)

• एतान्: these (persons)
• एतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• खेदम्: distress, sorrow
• खेदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• नयिष्यति: will lead/bring (to)
• नयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नी (धातु)
• Form: लृट् (Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• योजयिष्यति: will subject/attach (them)
• योजयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √युज् (धातु) (णिजन्त: योजयति)
• Form: लृट् (Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)

• वा: or
• वा: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात

• क्लेशैः: with sufferings
• क्लेशैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्लेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• विविधैः: various
• विविधैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (क्लेशैः इति विशेष्यस्य)

• वा: or
• वा: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात

• पराभवैः: with defeats/disgraces
• पराभवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पराभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• शत्रुभिः: by enemies
• शत्रुभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• पराभूतः: defeated
• पराभूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पराभूत (कृदन्त; √भू (धातु) उपसर्ग: परा)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• वेष्टितः: surrounded, encircled
• वेष्टितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वेष्टित (कृदन्त; √वेष्ट्/√वेष्टय् (धातु))
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विधेय-विशेषण

• विविधैः: various
• विविधैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण (गदैः इति विशेष्यस्य)

• गदैः: with maces/clubs
• गदैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

Speaker

King (mahīpati) giving a warning (śāpa-like consequence) about violating the grant

Visual Art Cues

Scene: A contrasting tableau: a ruler’s men harass Brahmins; immediately the king is shown later surrounded by enemy soldiers and afflicted, physicians helpless—visualizing karmic recoil.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Enemies

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Oppressing the righteous and violating sacred endowments rebounds as social defeat and personal suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse serves the tīrtha narrative by safeguarding dharmic institutions; it does not specify a named site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a prohibition—do not harass or dishonor the Brahmin beneficiaries of the donation.