Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

विनाशं सहसा प्राप्तस्तस्मान्मान्याः सुराः सदा । यदि कश्चित्समायाति मानुषोऽत्र कथंचन । मत्काय एव द्रष्टव्यः सर्वैरेव निशाचरैः

Transliteration

vināśaṃ sahasā prāptastasmānmānyāḥ surāḥ sadā | yadi kaścitsamāyāti mānuṣo'tra kathaṃcana | matkāya eva draṣṭavyaḥ sarvaireva niśācaraiḥ

Translation

إن الهلاكَ يُدركُ المتكبّرَ فجأةً؛ فلذلك يجب إكرامُ الآلهة دائمًا. وإن جاء إنسانٌ إلى هنا على أيّ وجه، فعلى جميعِ سُكّانِ الليل أن يروه كأنه جسدي أنا، مُصانًا مُكرَّمًا لا يُمَسّ بسوء.

Word by Word

• विनाशम्: destruction
• विनाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषणम् (suddenly)

• प्राप्तः: having met/attained
• प्राप्तः: Vidheyavisheshana (Predicate participle/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप्/आप्नोति (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः; (अहम्/सः) इत्यध्याहार्यः

• तस्मात्: therefore, from that
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु-अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थे/अपादाने (therefore/from that)

• मान्याः: honorable
• मान्याः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मान्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (सुराः)

• सुराः: gods
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सदा: always
• सदा: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-अव्ययम्

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक-अव्ययम् (conditional)

• कश्चित्: someone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• समायाति: comes, arrives
• समायाति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + या (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचन

• मानुषः: a human
• मानुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्ययम् (here)

• कथंचन: somehow, by any means
• कथंचन: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् + चन (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक-अव्ययम् (somehow/in any manner)

• मत्कायः: my body
• मत्कायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मद् (अस्मद्) + काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी): मम कायः

• एव: only/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपातः (only/indeed)

• द्रष्टव्यः: must be seen/identified
• द्रष्टव्यः: Vidheyavisheshana (Predicate obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → द्रष्टव्य (कृदन्त, तव्यत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्तः (कर्तव्यता), विधेय-विशेषणम् (मानुषः/सः)

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणम् (निशाचरैः)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपातः

• निशाचरैः: by the night-rangers (demons)
• निशाचरैः: Karana (Agent in passive/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: निशाचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

Speaker

Rāma (implied, addressing Vibhīṣaṇa; issuing protective injunctions)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu-tīrtha (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A solemn decree: the arrogant meet sudden destruction; therefore honor the gods. Any human arriving at this place must be treated by all night-rangers as the speaker’s own body—an edict of sacred immunity.

Characters & Entities

• Rāma
• Vibhīṣaṇa
• Surāḥ (Devas)
• Niśācarāḥ (Rākṣasas)
• Mānuṣa (humans/pilgrims)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence for the gods and protection of visitors are essential dharmas; harming the innocent leads to swift ruin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse implies a protected sacred zone within the chapter’s tīrtha-māhātmya, but does not name the site in this snippet.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is stated; a dharmic injunction is given: treat any arriving human as inviolable.