Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा वानराः सर्वे सुग्रीवप्रमुखास्ततः । रुरुदुस्ते सुदुःखार्ताः समालिंग्य ततः परम्

Transliteration

tacchrutvā vānarāḥ sarve sugrīvapramukhāstataḥ | ruruduste suduḥkhārtāḥ samāliṃgya tataḥ param

Translation

فلما سمعوا ذلك غمر الحزن الشديد جميعَ الفانارات يتقدمهم سُغريفَا. فبكوا، ثم تعانقوا (إياه أو بعضهم بعضًا) وبقوا في الأسى.

Word by Word

• तत्: that (news/that matter)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• वानराः: monkeys, vānaras
• वानराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; विशेषण

• सुग्रीवप्रमुखाः: headed by Sugrīva
• सुग्रीवप्रमुखाः: Karta (Appositional qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक) + प्रमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘सुग्रीवः प्रमुखः येषाम्’ (Sanskrit often uses this as ‘headed by Sugrīva’)

• ततः: then, thereafter
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/तदनन्तरम् (thereupon/then)

• रुरुदुः: they wept
• रुरुदुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुद् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपदम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; सर्वनाम

• सुदुःखार्ताः: afflicted by great sorrow
• सुदुःखार्ताः: Karta (Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःख (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; कर्मधारयः ‘सुदुःखेन आर्ताः’ (greatly distressed with sorrow)

• समालिङ्ग्य: having embraced
• समालिङ्ग्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-आ-लिङ्ग् (धातु) → समालिङ्ग्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक क्रिया (having embraced)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थ (then)

• परम्: afterwards
• परम्: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्रयोग; काल/क्रमवाचक (afterwards/thereafter)

Speaker

Narrator (contextual, not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kiṣkindhā-smṛti-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circle of vānaras led by Sugrīva breaks into tears; they embrace one another (or Rāma) in a tight cluster, faces turned downward, bodies trembling with grief.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Vānaraḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion expresses itself as heartfelt empathy and shared grief; righteous communities remain united through affection and solidarity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse functions as narrative fabric within the Tīrthamāhātmya; the specific tīrtha is not named in the shloka itself.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes an emotional response and communal bonding.