Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 9›Shloka 103
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 103

Devanagari script

तदा जाज्वल्यमानं वै कालकूटं प्रभोज्जवलम् । दृष्ट्वा ब्रह्माथ तान्दृष्ट्वा ह्यकर्मज्ञानसुरासुरान् । तेषां शपितुमारेभे नारदेन निवारितः

Transliteration

tadā jājvalyamānaṃ vai kālakūṭaṃ prabhojjavalam | dṛṣṭvā brahmātha tāndṛṣṭvā hyakarmajñānasurāsurān | teṣāṃ śapitumārebhe nāradena nivāritaḥ

Translation

حينئذٍ رأى براهما كالاكوṭا متّقدًا متلألئًا بسطوةٍ عاتية، ورأى أولئك الدِّيفات والآسورات وقد فقدوا حسن التمييز في الفعل؛ فشرع يهمّ بلعنهم، غير أنّ نارادا كفَّه ومنعه.

Word by Word
तदाthen
तदा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
जाज्वल्यमानम्blazing
जाज्वल्यमानम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) + शानच् (वर्तमानकृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालकूटम्) — ‘blazing’
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
कालकूटम्Kālakūṭa (poison)
कालकूटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालकूट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रभाwith radiance
प्रभा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
उज्ज्वलम्bright
उज्ज्वलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउज्ज्वल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालकूटम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), ‘having seen’
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-निपात (then/now)
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), ‘having seen’ (पुनरुक्ति)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/causal particle)
अकर्मज्ञानसुरासुरान्gods and demons lacking knowledge of proper action
अकर्मज्ञानसुरासुरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअ-कर्म-ज्ञान-सुर-असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—(सुर + असुर) इति द्वन्द्व, तदुपरि कर्मज्ञान-विशेषणपूर्वकसमासः; अर्थः ‘कर्मज्ञानरहितान् सुरासुरान्’
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
शपितुम्to curse
शपितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootशप् (धातु) + तुमुन्
Formतुमुनन्त (infinitive), ‘to curse’
आरेभेbegan
आरेभे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + रभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
नारदेनby Nārada
नारदेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
निवारितःrestrained / prevented
निवारितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि + वार् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि—‘was restrained’ (ब्रह्मा)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience

Visual Art Cues

Scene: Brahmā beholds the fierce, incandescent Kālakūṭa like a living flame-cloud; Devas and Asuras stand confused and morally disoriented; Brahmā raises a hand to curse, but Nārada steps in, calming him with a pacifying gesture and veena at his side.

Characters & Entities
B
Brahmā
K
Kālakūṭa
D
Devas
A
Asuras
N
Nārada

FAQs

Even divine authority must be guided by discernment and compassion; wise counsel (Nārada) prevents rash punishment.

The Kedārakhaṇḍa context supports the sacred Kedāra geography, though this verse is set in Satyaloka’s divine court.

No ritual prescription; it is a dharma-teaching through narrative (restraint, right action).

←Previous Verse
Next Verse→