Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

लोमश उवाच । राज्यं चकार कैलास दवदवा जगत्पतिः । गणैः समेतो बहुभिर्वीरभद्रान्वितो महान्

Transliteration

lomaśa uvāca | rājyaṃ cakāra kailāsa davadavā jagatpatiḥ | gaṇaiḥ sameto bahubhirvīrabhadrānvito mahān

Translation

قال لوماشا: إنَّ ربَّ العالمين أقام مُلكَه على كايلاسا، محاطًا بجماعاتٍ كثيرة من الغَنا (gaṇa)، ومصحوبًا بالعظيم فيرابهادرا.

Word by Word

• लोमशः: Lomaśa
• लोमशः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोमश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (ऋषिनाम)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• राज्यम्: sovereignty/rule
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चकार: exercised/did
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• कैलास: Kailāsa
• कैलास: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म/देशवाचक (पाठभेदे ‘कैलासे’ इति सप्तमी सम्भवति)

• दवदवा: (unclear reading; possibly ‘O god of gods’/epithet)
• दवदवा: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दवदवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठदोष/अस्पष्टपद—सम्भवतः ‘देवदेवा’/‘देवदेवः’ इत्यर्थे)

• जगत्पतिः: Lord of the world
• जगत्पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत्-पति (प्रातिपदिक; घटकाः: जगत् + पति)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘जगतः पतिः’

• गणैः: with the gaṇas
• गणैः: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• समेतः: accompanied
• समेतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-इ (धातु)
• Form: कृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘समेत’ = accompanied

• बहुभिः: by many
• बहुभिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणं ‘गणैः’

• वीरभद्रान्वितः: accompanied by Vīrabhadra
• वीरभद्रान्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीरभद्र-अन्वित (प्रातिपदिक; घटकाः: वीरभद्र + अन्वित)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं ‘जगत्पतिः’; ‘वीरभद्रेण/वीरभद्रैः अन्वितः’

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं ‘जगत्पतिः’

Speaker

Lomaśa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Sages/pilgrims in the Kedāra-mahātmya frame

Visual Art Cues

Scene: Śiva enthroned on Kailāsa as universal sovereign; ranks of gaṇas form a celestial court; Vīrabhadra stands as commander; banners flutter in thin mountain air; sages approach in reverence.

Characters & Entities

• Lomaśa
• Śiva (Jagatpati)
• Kailāsa
• Gaṇas
• Vīrabhadra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is portrayed as the supreme sovereign whose rule is upheld by divine order (gaṇas), emphasizing refuge in the Lord’s cosmic governance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mount Kailāsa, the paradigmatic sacred mountain that frames the Kedāra-Kailāsa sacred geography in the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse; it functions as a mahatmya-style glorification and setting.