Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 88

Devanagari script

एवंविधोऽयं भुवनैकभर्ता सदाशिवो लोकगुरुः स एकः । दाता प्रहर्ता निजभावयुक्तः सनातनोऽयं जगदेकबंधुः

Transliteration

evaṃvidho'yaṃ bhuvanaikabhartā sadāśivo lokaguruḥ sa ekaḥ | dātā prahartā nijabhāvayuktaḥ sanātano'yaṃ jagadekabaṃdhuḥ

Translation

هكذا هو سَدَاشِيفا: الحافظ الوحيد للعوالم، والمعلّم الأوحد لجميع الكائنات. هو المُعطي وهو أيضًا المُؤدِّب، يعمل وفق طبيعته الخاصة؛ أزليٌّ هو، القريب الحقّ الوحيد للكون.

Word by Word

• एवंविधः: of such a kind
• एवंविधः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एवम् (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• भुवनैकभर्ता: the sole sustainer of the world
• भुवनैकभर्ता: Samana-adhikarana (Predicate nominative/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक) + भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘भुवनस्य एकः भर्ता’

• सदाशिवः: Sadāśiva
• सदाशिवः: Samana-adhikarana (Predicate nominative/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सदा (अव्यय) + शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• लोकगुरुः: teacher of the world
• लोकगुरुः: Samana-adhikarana (Predicate nominative/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘लोकस्य गुरुः’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• एकः: one, alone
• एकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• दाता: giver
• दाता: Samana-adhikarana (Predicate nominative/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दा (धातु) + तृच् (तृ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृवाचक-तृन्त (agent noun)

• प्रहर्ता: destroyer/striker
• प्रहर्ता: Samana-adhikarana (Predicate nominative/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्र + हृ (धातु) + तृच् (तृ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृवाचक-तृन्त

• निजभावयुक्तः: endowed with his own nature
• निजभावयुक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज्, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; ‘निजेन भावेन युक्तः’

• सनातनः: eternal
• सनातनः: Samana-adhikarana (Predicate nominative/समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• जगदेकबंधुः: the sole kinsman/friend of the universe
• जगदेकबंधुः: Samana-adhikarana (Predicate nominative/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक) + बन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘जगतः एकः बन्धुः’

Speaker

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa; traditionally Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous Sadāśiva as ‘bhuvanaika-bhartā’ and ‘lokaguru’: seated in yogic poise, crescent moon, gaṅgā, third eye; one hand in abhaya, another in varada; surrounding worlds orbit like mandala; devotees and even Yama’s realm subdued in the background.

Characters & Entities

• Sadāśiva
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sadāśiva is presented as the supreme cosmic Lord—both compassionate giver and righteous corrector—guiding the worlds as their teacher.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is theological praise within Kedārakhaṇḍa; it supports the mahātmya tone rather than naming a particular tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal eulogy of Sadāśiva’s nature and role.