Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73

विष्णो त्वं कर्मणः साक्षाद्यज्ञानां परिपालकः । धर्मस्य वेदगर्भस्य ब्रह्मण्यस्त्वं च माधव

viṣṇo tvaṃ karmaṇaḥ sākṣādyajñānāṃ paripālakaḥ | dharmasya vedagarbhasya brahmaṇyastvaṃ ca mādhava

يا فيشنو، أنتَ القوّةُ المتجلّيةُ مباشرةً وراءَ فعلِ الطقس، وحامي القرابين والـيَجْنَا. أنتَ مُقيمُ الدَّرْمَا التي رحمُها الفيدا؛ وأنتَ يا مَادهافا مُخْلِصٌ لِلبَرَهْمَن وللقضيّةِ المقدّسة.

विष्णोO Viṣṇu
विष्णो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कर्मणःof the rite/action
कर्मणः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
साक्षात्directly/in person
साक्षात्:
Avyaya (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण/निपात (directly, manifestly)
यज्ञानाम्of sacrifices
यज्ञानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
परिपालकःprotector/guardian
परिपालकः:
Pradhana-visheshya (Predicate complement)
TypeNoun
Rootपरि-√पाल् (धातु) + अक (कृत्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृत्-प्रत्ययान्त नाम (agent noun)
धर्मस्यof dharma
धर्मस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वेद-गर्भस्यwhose essence is the Veda; Veda-embodied
वेद-गर्भस्य:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवेद (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वेदः गर्भः यस्य)
ब्रह्मण्यःdevoted to Brahman/the Veda
ब्रह्मण्यः:
Pradhana-visheshya (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootब्रह्मण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘ब्रह्मणि हितः/ब्रह्मप्रियः’ (devoted to Brahman/Veda)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्ति-प्रयोग for emphasis)
and
:
Avyaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
माधवO Mādhava
माधव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमाधव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Dakṣa

Scene: Dakṣa offers a formal stuti to Viṣṇu: Viṣṇu depicted serene and radiant, holding conch/discus (or in yajñeśvara aspect), while the yajña pavilion glows—suggesting that ritual action is safeguarded by the sustaining deity.

V
Viṣṇu
M
Mādhava
D
Dharma
V
Veda
Y
Yajña

FAQs

Ritual and dharma are safeguarded by divine guardianship; Vedic dharma is upheld through Viṣṇu’s protective power.

The setting belongs to Kedārakhaṇḍa, but the verse itself is theological praise rather than a tīrtha description.

Protection and preservation of yajñas (sacrifices) is highlighted as a divine function.