Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

Devanagari script

केचिच्च शरणं प्राप्ता रुद्रानुचरकिंकरान् । एवं नष्टं तदा सैन्यं विलोक्यासुरपालकः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान्ययौ

Transliteration

kecicca śaraṇaṃ prāptā rudrānucarakiṃkarān | evaṃ naṣṭaṃ tadā sainyaṃ vilokyāsurapālakaḥ | tārako hi ruṣāviṣṭo haṃtuṃ devagaṇānyayau

Translation

ولجأ بعضهم إلى خَدَمِ أتباعِ رُدرا. فلما رأى حامي الأسورا، تاراكا (Tāraka)، جيشه قد تلاشى هكذا، استبدّ به الغضب وتقدّم ليقتل جموع الآلهة.

Word by Word

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Gati/Karma (Goal/Object/गति-लक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: śaraṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राप्ताः: having reached
• प्राप्ताः: Kriya (Action/result/क्रिया-फल)
• Type: Verb
• Root: pra- + √āp (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively (‘having reached’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• रुद्रानुचरकिंकरान्: Rudra’s attendant-servants
• रुद्रानुचरकिंकरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: rudra (प्रातिपदिक) + anucara (प्रातिपदिक) + kiṃkara (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (रुद्रस्य अनुचराः किंकराः = ‘servant-attendants of Rudra’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• नष्टम्: destroyed
• नष्टम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: naṣṭa (कृदन्त)
• Form: √naś (धातु) क्त-प्रत्ययान्त (PPP) used adjectivally; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सैन्यम्’ विशेषणम्

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: tadā (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक)

• सैन्यम्: army
• सैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sainya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विलोक्य: having seen
• विलोक्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: vi- + √lok (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (gerund/absolutive) = ‘having seen’

• असुरपालकः: the demon-leader/guardian
• असुरपालकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asura (प्रातिपदिक) + pālaka (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (असुराणां पालकः = ‘protector/leader of demons’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तारकः: Tāraka
• तारकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tāraka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात)

• रुषाविष्टः: seized by anger
• रुषाविष्टः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ruṣā (प्रातिपदिक) + āviṣṭa (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष (रुषा आविष्टः = ‘possessed by anger’); āviṣṭa = ā- + √viś (धातु) क्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘तारकः’)

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: han (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive = ‘to kill’

• देवगणान्: the hosts of gods
• देवगणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (देवानां गणाः = ‘hosts of gods’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अयौ: went/advanced
• अयौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: yā (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Fleeing asuras cluster behind fierce Rudra-attendants (gaṇas) for protection; in the distance Tāraka, enraged, advances toward the deva host—eyes blazing, weapons raised.

Characters & Entities

• Rudra
• Rudrānucaras (Śiva's attendants)
• Tāraka
• Asuras
• Deva-gaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When ego is wounded, rage seeks fresh violence; the Purāṇic lens warns that anger multiplies suffering rather than restoring order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to Kedāra-khaṇḍa (Kedārakṣetra region), but this verse does not directly praise a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.