Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

तां दृष्ट्वा तेऽब्रुवन्सर्वे देवं पशुपतिं प्रति । एनं कुमारमुद्दिश्य आगता ह्यतिसुंदरी

Transliteration

tāṃ dṛṣṭvā te'bruvansarve devaṃ paśupatiṃ prati | enaṃ kumāramuddiśya āgatā hyatisuṃdarī

Translation

فلما رأوها قالوا جميعًا للربّ باشوبتي (Paśupati): «إن هذه الفائقةَ الجمال قد جاءت قاصدةً هذا الكُمارا بعينه».

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having seen’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम

• अब्रुवन्: said
• अब्रुवन्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण—ते

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पशुपतिम्: Paśupati
• पशुपतिम्: Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पशु + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष—‘पशूनां पतिः’ (Lord of beings)

• प्रति: to/towards
• प्रति: Sampradana/Direction (प्रति-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय; दिशावाचक/सम्बोधन-सम्बन्ध (towards/to)

• एनम्: this (him)
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• कुमारम्: Kumāra
• कुमारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उद्दिश्य: with reference to/aiming at
• उद्दिश्य: Prayojana/Reference (उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: उद्-दिश् (धातु) → उद्दिश्य (ल्यप्/तुमुन्-समकक्ष)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘उद्दिश्य’ = ‘aiming at/with reference to’

• आगता: has come
• आगता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (indeed/for)

• अतिसुंदरी: very beautiful (woman)
• अतिसुंदरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अति + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय—‘अतिशयेन सुन्दरी’ (very beautiful)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa), narrating (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (Paśupati’s domain)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The devas, having seen Senā, turn toward Paśupati and formally announce: the exceedingly beautiful one has come with Kumāra in mind.

Characters & Entities

• Paśupati (Śiva)
• Kumāra (Skanda)
• Senā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Major life-turns are placed before the highest authority (Śiva/Paśupati), reflecting humility and dharmic deliberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa context (Kedāra-Śiva landscape); the verse itself is narrative and devotional toward Paśupati.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.