Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अवलोक्य परा साध्वी मेनाऽजानाद्धरं तदा । गिरिजोक्तमनुस्मृत्य मेना विस्मयमागता

Transliteration

avalokya parā sādhvī menā'jānāddharaṃ tadā | girijoktamanusmṛtya menā vismayamāgatā

Translation

ولمّا نظرت، لم تتعرّف مِينا، وهي العفيفة الفاضلة، على هَرَا (شِيفا) في تلك اللحظة. ثم إذ تذكّرت ما قالته جِريجا (بارفتي)، امتلأت مِينا دهشةً وإعجابًا.

Word by Word

• अवलोक्य: having seen
• अवलोक्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√लोक् (लोक् दर्शने धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिकक्रिया (having seen)

• परा: excellent
• परा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• साध्वी: virtuous woman
• साध्वी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• मेना: Menā
• मेना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; साध्वी इत्यस्य अप्पोजिशन

• अजानात्: did not know
• अजानात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (ज्ञा अवबोधने धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• हरम्: Hara (Śiva)
• हरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम्

• गिरिजोक्तम्: what Girijā had said
• गिरिजोक्तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गिरिजा + उक्त (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समासः (गिरिजया उक्तम्); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मरूपेण (that which was said)

• अनुस्मृत्य: having remembered
• अनुस्मृत्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु-√स्मृ (स्मृ स्मरणे धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund), पूर्वकालिकक्रिया (having recollected)

• मेना: Menā
• मेना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• विस्मयम्: astonishment
• विस्मयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आगता: came to / attained
• आगता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√गम् (गम् गतौ धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (came/attained)

Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Menā gazes at Śiva but cannot recognize him; her face shifts from confusion to dawning wonder as she recalls Pārvatī’s words; sages and women observe quietly.

Characters & Entities

• Menā
• Hara (Śiva)
• Girijā (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine may not be grasped by ordinary perception; remembrance of sacred teaching enables recognition and awe.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra/Himālaya sacred context where Śiva’s presence inspires wonder and realization.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new ritual is prescribed here; it describes darśana and the inner transformation of the devotee.