Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

क्रोधो हि मम बंधुश्च महाबलपरक्रमः । उभाभ्यां द्रावितं विश्वं जंगमाजंगमं महत् । ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं प्लावितं सचराचरम्

krodho hi mama baṃdhuśca mahābalaparakramaḥ | ubhābhyāṃ drāvitaṃ viśvaṃ jaṃgamājaṃgamaṃ mahat | brahmādistaṃbaparyaṃtaṃ plāvitaṃ sacarācaram

«إنَّ الغضبَ حقًّا قريني وذو قرابتي، عظيمُ القوّة شديدُ البأس. وبنا نحن الاثنين اضطرب الكونُ الفسيح، متحرّكُه وساكنُه؛ فمن براهما إلى أدقِّ نصلِ عشبٍ، غُمِرَ العالمُ كلُّه بما فيه من متحرّكٍ وغير متحرّك.»

क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
ममmy/of me
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
बन्धुःkinsman/ally
बन्धुः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
महाबलपरक्रमःof great strength and prowess
महाबलपरक्रमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः) ‘महद् बलं यस्य पराक्रमः’
उभाभ्याम्by both (of them)
उभाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), द्विवचन; सर्वनाम
द्रावितम्driven away/put to flight
द्रावितम्:
Karma (Object affected/कर्म)
TypeVerb
Rootद्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ
विश्वम्the world
विश्वम्:
Karma (Patient/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जङ्गम-अजङ्गमम्moving and unmoving
जङ्गम-अजङ्गमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजङ्गम (प्रातिपदिक) + अजङ्गम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्व-समास (इतरेतर)
महत्great/immense
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
ब्रह्मादि-स्तम्ब-पर्यन्तम्from Brahmā onward up to the end (to a stump/pillar)
ब्रह्मादि-स्तम्ब-पर्यन्तम्:
Adverbial (Extent/परिमाण-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + स्तम्ब (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘ब्रह्मादेः आरभ्य स्तम्बपर्यन्तम्’ (from Brahmā etc. up to a clump/pillar)
प्लावितम्flooded/overwhelmed
प्लावितम्:
Karma (Result state/कर्म)
TypeVerb
Rootप्लु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सचराचरम्with all moving and unmoving beings
सचराचरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्व-समास (चर + अचर) उपपद ‘स-’ सहित

Guru or the same quoted speaker continuing (contextual continuation from prior verse)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/assembly (typical frame)

Scene: A personified force speaks of wrath as a mighty ally; the cosmos—gods, beings, and even grass—appears as if flooded/overrun by turbulent energy, set against a stark Himalayan backdrop.

K
Krodha (Wrath, personified)
B
Brahmā

FAQs

It warns that anger, when allied with power, can shake the entire moral and cosmic order; restraint (dama) is implied as a dharmic necessity.

No tirtha is named in this verse; it functions as a moral-cosmic backdrop within the Kedārakhaṇḍa narrative.

None.