Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

त्रिभिर्गुणैर्व्याप्तमिदं चराचरं जगन्महद्व्याप्यथ वाल्पकं वा । मायामयं सर्वमिदं विभाति लिंगं विना केन कुतोविभाति

tribhirguṇairvyāptamidaṃ carācaraṃ jaganmahadvyāpyatha vālpakaṃ vā | māyāmayaṃ sarvamidaṃ vibhāti liṃgaṃ vinā kena kutovibhāti

هذا الكون كلّه، متحرّكًا كان أو ساكنًا، عظيمًا أو صغيرًا، مشمولٌ بالـغونات الثلاث. وكلّ ذلك يبدو تجلّيًا للمايا؛ فبدون اللِّينغا، علامة الربّ وحضوره، بمن وكيف يمكن أن يظهر أصلًا؟

त्रिभिःby/with three
त्रिभिः:
करण (with)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण
गुणैःby the guṇas
गुणैः:
करण
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
व्याप्तम्pervaded
व्याप्तम्:
कर्मणि-प्रयोगे विधेय (predicate)
TypeAdjective
Rootव्याप्त (कृदन्त; √आप्/व्याप् with वि)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
इदम्this
इदम्:
कर्म/विषय (subject in passive sense)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चर-अचरम्the moving and the unmoving
चर-अचरम्:
सम्बन्ध/विशेष्य (apposition to इदम्)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वः — 'चरं च अचरं च'
जगत्the world
जगत्:
कर्म (object of व्याप्य)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महत्great/large
महत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of जगत्)
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeIndeclinable
Rootव्याप् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-अव्यय (absolutive/gerund) — 'having pervaded'
अथthen/also
अथ:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/विकल्पसूचक (then/and also)
वाor
वा:
विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
अल्पकम्small
अल्पकम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअल्पक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (implied जगत्)
वाor
वा:
विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
माया-मयम्made of māyā
माया-मयम्:
विशेषण (of सर्वम् इदम्)
TypeAdjective
Rootमाया (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः — 'मायया निर्मितम्/मयम्'
सर्वम्all
सर्वम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
इदम्this
इदम्:
कर्ता (subject of विभाति)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विभातिshines/appears
विभाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
लिङ्गम्the liṅga
लिङ्गम्:
कर्म (object; with vinā)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
विनाwithout
विना:
अपादान/वियोग
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; वियोगार्थक (without)
केनby what/with whom
केन:
करण (instrument; interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक
कुतःfrom where / how
कुतः:
प्रश्न/हेतु-अपादान
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक (from where/how)
विभातिshines/appears
विभाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Ṛṣis (sages) addressing Sūta

Tirtha: Kedāra Liṅga (as cosmic adhāra)

Type: kshetra

Scene: A cosmic vision: the universe of moving and unmoving beings woven in three colored strands (sattva/rajas/tamas) floating like a māyā-net; at the center stands the liṅga as a silent axis, making the whole display possible.

G
Guṇas
M
Māyā
L
Liṅga

FAQs

The sages assert that the guṇa-pervaded, māyā-like universe depends on the Lord’s underlying presence—symbolized as the Liṅga—for its very appearance.

Within Kedārakhaṇḍa, the teaching supports Kedāra’s liṅga-centered worship as grounded in cosmic theology rather than mere local custom.

No explicit rite; it provides doctrinal grounding for liṅga-upāsanā by linking the liṅga with cosmic manifestation.