Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 176

Devanagari script

सा गदा पातयामास सवज्रं च पुरंदरम् । पतितं शक्रमालोक्य वृत्र ऊचे सुरान्प्रति

Transliteration

sā gadā pātayāmāsa savajraṃ ca puraṃdaram | patitaṃ śakramālokya vṛtra ūce surānprati

Translation

تلك الهراوة أسقطت بورندرا، وإن كان قابضًا على الفَجْرَة (الڤَجْرَة/الفَجْرَة: الفَجْرَة=الڤَجْرَة، الصاعقة المقدسة) في يده. فلما رأى فِرِترا شَكرا ساقطًا، خاطب الآلهة.

Word by Word

• सा: she/that (mace)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘गदा’ इत्यस्य निर्देशः

• गदा: the mace
• गदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पातयामास: caused to fall, felled
• पातयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु) + णिज् (causative)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिजन्त—‘पातयति’

• सवज्रम्: with the thunderbolt (in hand)
• सवज्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स + वज्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/सह-समासार्थे—‘वज्रेण सह’ (having the thunderbolt)

• च: and
• च: Connector (Avyaya/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• पुरन्दरम्: Purandara (Indra)
• पुरन्दरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इन्द्रस्य नाम

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शक्रम्’ इति विशेषण

• शक्रम्: Śakra (Indra)
• शक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इन्द्रः

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-लोक् (धातु) + ल्यप् (क्त्वान्त/अव्ययीभाव)
• Form: क्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया—‘दृष्ट्वा’

• वृत्रः: Vṛtra
• वृत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ऊचे: said, spoke
• ऊचे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद (ऊचे)

• सुरान्: the gods
• सुरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• प्रति: towards, to
• प्रति: Sampradana/Direction (प्रति-योग)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: अव्यय; ‘प्रति’ (towards/unto)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa per Māheśvarakhaṇḍa convention)

Visual Art Cues

Scene: Indra (Purandara/Śakra) lies fallen, vajra still in hand; Vṛtra stands over him, addressing the devas; the gods’ faces show fear, grief, and astonishment; the sky darkens.

Characters & Entities

• Vṛtra
• Indra (Purandara/Śakra)
• Vajra
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the wielder of the vajra can fall—impermanence applies to power and position.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly mentioned; the passage is within Kedārakhaṇḍa’s setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.