Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 77

Devanagari script

शक्रस्य दुर्निमित्तेन ह्यनीतो नहुषोऽत्र वै । राज्यार्ते भामिनि त्वं च अर्द्धासनगता भव

Transliteration

śakrasya durnimittena hyanīto nahuṣo'tra vai | rājyārte bhāmini tvaṃ ca arddhāsanagatā bhava

Translation

بسبب نذيرٍ مشؤومٍ أصابَ شَكْرَ (إندرا)، جِيءَ بِنَهُوشَةَ إلى هنا حقًّا. يا صاحبةَ الطبعِ المتّقد، من أجلِ مُلكِ المملكة، عليكِ أنتِ أيضًا أن تجلسي على نصفِ العرش.

Word by Word

• शक्रस्य: of Shakra (Indra)
• शक्रस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• दुर्निमित्तेन: by an evil omen
• दुर्निमित्तेन: Karana (Instrument/Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: दुर् (उपसर्ग/निपात) + निमित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्मधारय (दुष्टं निमित्तम्)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक निपात (indeed/for)

• आनीतः: brought
• आनीतः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √नी (नयने धातु) उपसर्गः आ- + क्त
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• नहुषः: Nahusha
• नहुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नहुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक/खल्वर्थक निपात (emphatic particle)

• राज्यार्थे: for the sake of the kingdom
• राज्यार्थे: Hetu (Purpose/हेतु)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (राज्यस्य अर्थे = राज्य-हेतोः)

• भामिनि: O passionate lady
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अर्द्धासनगता: seated on half the throne
• अर्द्धासनगता: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्द्ध (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त; √गम् + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः—तत्पुरुष (अर्द्धम् आसनम्; तस्मिन् गता)

• भव: be
• भव: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition within Māheśvarakhaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor in Kedāra-kathā frame (not explicit)

Visual Art Cues

Scene: Bṛhaspati explains Indra’s inauspicious sign and urges Śacī to sit on half the throne; Śacī’s face shows controlled displeasure and strategic restraint.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Nahūṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even royal power is unstable; omens and destiny can shift authority, so dharma requires restraint and responsibility during transitions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within the Kedārakhaṇḍa (Kedāra sacred region) narrative framework, though this particular line focuses on the Indra–Nahūṣa episode rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a narrative instruction about seating/authority.