Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

निर्मथ्यमानादुदधेस्तदासीत्सा दिव्य लक्ष्मीर्भुवनैकनाथा । आन्वीक्षिकीं ब्रह्मविदो वदंति तथआ चान्ये मूलविद्यां गृणंति

nirmathyamānādudadhestadāsītsā divya lakṣmīrbhuvanaikanāthā | ānvīkṣikīṃ brahmavido vadaṃti tathaā cānye mūlavidyāṃ gṛṇaṃti

ولمّا كان المحيط يُخَضّ، ظهرت حينئذٍ لاكشمي المتلألئة—الإلهةُ السماوية، السيدةُ الواحدةُ لِعوالم الوجود. ويُسَمّيها العارفون ببراهْمَن «آنڤيكشيكي»؛ أي قوّةَ التحقّق والنظر الحقّ، بينما يمدحها آخرون بأنها «المعرفةُ الجذرية» نفسها.

निर्मथ्यमानात्from (the ocean) being churned
निर्मथ्यमानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeAdjective
Rootनिर्मथ्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मन्थ्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे मान-प्रत्ययान्त; पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; उदधेः इति विशेषण
उदधेःof the ocean
उदधेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
आसीत्arose/was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दिव्याdivine
दिव्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (लक्ष्मीः)
लक्ष्मीःLakṣmī
लक्ष्मीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भुवनैकनाथाthe sole mistress of the world
भुवनैकनाथा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभुवन + एक + नाथ (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भुवनस्य एकः नाथः यस्याः/या); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; लक्ष्मीः इति विशेषण
आन्वीक्षिकीम्Ānvīkṣikī (logic/inquiry)
आन्वीक्षिकीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआन्वीक्षिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मविदःknowers of Brahman
ब्रह्मविदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मविद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वदन्तिsay
वदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (also/likewise)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मूलविद्याम्the root/primary knowledge
मूलविद्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूल + विद्या (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय (मूला विद्या); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गृणन्तिpraise/recite
गृणन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगृ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha: Samudra-manthana tīrtha (mythic) / Śrī-udbhava motif

Type: kshetra

Scene: From the churned ocean rises radiant Lakṣmī, sovereign of the worlds, luminous and serene; sages/knowers acclaim her as inquiry and root-knowledge.

L
Lakṣmī
S
Samudra (Ocean)

FAQs

Lakṣmī is not merely wealth; she is also divine wisdom—right inquiry and the root-knowledge that supports dharma.

The verse occurs within Kedārakhaṇḍa (Kedāra sacred geography), though this particular shloka focuses on Mahālakṣmī’s cosmic manifestation rather than a single shrine.

No explicit vrata, dāna, snāna, or japa is prescribed in this verse.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App