Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

निर्मथ्यमानादुदधेर्गर्जमानाच्च सर्वशः । निर्गता सुरभिः साक्षाद्देवानां कार्यसिद्धये

Transliteration

nirmathyamānādudadhergarjamānācca sarvaśaḥ | nirgatā surabhiḥ sākṣāddevānāṃ kāryasiddhaye

Translation

ومن المحيط إذ كان يُمخَض ويزمجر من كل جانب، خرجت سورَبهي نفسها ظاهرةً عيانًا، لتحقيق مقصود الآلهة وإتمام شأنهم.

Word by Word

• निर्मथ्यमानात्: from (the ocean) being churned
• निर्मथ्यमानात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Verb
• Root: निर्-मन्थ् (धातु) + य (कर्मणि) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (कर्मणि, शानच्-प्रत्ययान्त); पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (सन्दर्भे 'अब्देः' इत्यस्य विशेषणम्); अर्थः: 'from (the ocean) being churned'

• उदधेः: from the ocean
• उदधेः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: उदधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी/पञ्चमी, एकवचन; अत्र पञ्चमी (अपादान) 'उदधेतः' = 'from the ocean'

• गर्जमानात्: from (the ocean) roaring
• गर्जमानात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Verb
• Root: गर्ज् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त); पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; उदधेः विशेषणम् ('from the roaring (ocean)')

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• सर्वशः: in every way
• सर्वशः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशः (अव्यय)
• Form: प्रकार/व्याप्त्यर्थक-अव्यय (adverb: 'in every way/altogether')

• निर्गता: came forth/emerged
• निर्गता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त) कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग

• सुरभिः: Surabhi (the divine cow)
• सुरभिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुरभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• साक्षात्: directly, in person
• साक्षात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: 'directly/in person')

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• कार्यसिद्धये: for the accomplishment of the task
• कार्यसिद्धये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कार्यस्य सिद्धिः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; Māheśvara Khaṇḍa narration to sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṣīroda-samudra (mythic tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: From the roaring, churned ocean rises Surabhī—radiant, gentle, and divine—while devas rejoice, recognizing her as the boon that will ensure their task’s success.

Characters & Entities

• Surabhī (Kāmadhenu)
• Devas
• Ocean (Samudra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When cosmic order is pursued, providence manifests supportive powers—here, Surabhī appears to aid dharmic aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is situated within Kedāra Khaṇḍa’s sacred frame, linking Purāṇic events to the Kedāra-region mahatmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is narrative, describing the emergence of Surabhī for divine objectives.