Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

समाधिमगमन्सर्वेऽप्येकाग्रमनसस्तदा । तत्त्वज्ञानेन निर्हृत्य कामक्रोदादिकान्द्विजाः

Transliteration

samādhimagamansarve'pyekāgramanasastadā | tattvajñānena nirhṛtya kāmakrodādikāndvijāḥ

Translation

حينئذٍ دخلوا جميعًا السَّمادهي بقلوبٍ ذات توجّهٍ واحد. وبمعرفة الحقيقة طردوا الشهوةَ والغضبَ وسائرَ الآفات—يا ذا الميلادين.

Word by Word

• समाधिम्: samādhi, deep meditation
• समाधिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: समाधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative, 2nd), एकवचनम्

• अगमन्: went/entered
• अगमन्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (Aorist/Imperfect-like past), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्, परस्मैपदम्

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-अव्ययम् (particle: also/even)

• एकाग्रमनसः: with one-pointed minds
• एकाग्रमनसः: कर्ता (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एकाग्र (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (one-pointed + mind); पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘सर्वे’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• तदा: then
• तदा: कालाधिकरण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम्

• तत्त्वज्ञानेन: by knowledge of reality/truth
• तत्त्वज्ञानेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• निर्हृत्य: having removed
• निर्हृत्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: निर्-हृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive), ‘having removed/expelled’

• कामक्रोधादिकान्: desire, anger, and the like
• कामक्रोधादिकान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: द्वन्द्व-समासः (कामः च क्रोधः च) + ‘आदि’ (etc.) + ‘-क’ (group); पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• द्विजाः: the twice-born (brahmins)
• द्विजाः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Speaker

Narrator (addressing ‘dvijāḥ’—the sages/a brāhmaṇa audience)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija (addressed as ‘O twice-born’)

Visual Art Cues

Scene: Devas and sages seated in yogic posture on kusa grass, eyes half-closed, breath steady; a subtle radiance indicates samādhi; dark smoke-like forms of kāma and krodha dissipate as light of tattva-jñāna arises.

Characters & Entities

• Samādhi
• Tattvajñāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Real worship begins with inner purification—stilling the mind and uprooting passion and anger through right knowledge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra, where contemplation and devotion culminate in the vision of Śiva’s Liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yogic prescription: cultivate one-pointed samādhi and remove inner enemies (kāma, krodha, etc.) through tattva-jñāna.