Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

ब्रह्मांडांतरतः किं तु रुद्रं मन्यामहे वयम् । तदा चराचरं नष्टं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम्

brahmāṃḍāṃtarataḥ kiṃ tu rudraṃ manyāmahe vayam | tadā carācaraṃ naṣṭaṃ brahmaviṣṇupurogamam

ولكن داخل البراهماندا (brahmāṇḍa)، أين نفهم أن رودرا كائن؟ ففي ذلك الحين فُني كل ما يتحرك وما لا يتحرك—تحت قيادة براهما وفيشنو—ودُمِّر.

ब्रह्माण्डान्तरतःfrom inside the universe
ब्रह्माण्डान्तरतः:
Apadana (Source/Place-from/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootब्रह्माण्ड-अन्तर-तः (प्रातिपदिक + तस्-प्रत्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb: ‘from within’); तत्पुरुष-समास (ब्रह्माण्डस्य अन्तरम्)
किम्what?
किम्:
Sambandha (Interrogation/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
मन्यामहेwe think/consider
मन्यामहे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
चराचरम्the moving and the unmoving (all creation)
चराचरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचर-अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समास (चर + अचर)
नष्टम्destroyed
नष्टम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Root√नश् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; चराचरम्-विशेषण
ब्रह्मविष्णुपुरोगमम्with Brahmā and Viṣṇu at the forefront
ब्रह्मविष्णुपुरोगमम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्म-विष्णु-पुरोगम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मविष्णू पुरोगमौ यस्य/यत् = having Brahmā and Viṣṇu in front/at the head)

Sages (Munis) addressing Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Listener: Munis (sages)

Scene: Sages gesture toward an imagined cosmic shell now empty; silhouettes of Brahmā and Viṣṇu fade like smoke; the question ‘where is Rudra?’ is visualized as an upward gaze into boundless space beyond the broken brahmāṇḍa.

R
Rudra
B
Brahmā
V
Viṣṇu
B
Brahmāṇḍa

FAQs

The sages probe the transcendence of Rudra—how the divine can remain when all cosmic supports collapse.

No specific tīrtha is named; the verse is part of Kedāra Khaṇḍa’s doctrinal narrative arc.

None.