Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

इति शप्तास्तदा तेन दक्षेण शिवकिंकराः । तदा प्रकुपितो नंदी दक्षं शप्तुं प्रचक्रमे

Transliteration

iti śaptāstadā tena dakṣeṇa śivakiṃkarāḥ | tadā prakupito naṃdī dakṣaṃ śaptuṃ pracakrame

Translation

وهكذا لعن دكشاُ خدّام شيفا؛ ثم إن نندي، وقد استبدّ به الغضب، شرع يلعن دكشا ردًّا عليه.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-निपात (quotative/thus)

• शप्ताः: cursed
• शप्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √शप् (धातु) + क्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्तान्त कृदन्त (past passive participle)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (then)

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• दक्षेण: by Dakṣa
• दक्षेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• शिवकिंकराः: servants of Śiva
• शिवकिंकराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव-किंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (शिवस्य किंकराः)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

• प्रकुपितः: enraged
• प्रकुपितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√कुप् (धातु) + क्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्तान्त कृदन्त (enraged)

• नन्दी: Nandin
• नन्दी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दिन्/नन्दी (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; इकारान्त

• दक्षम्: Dakṣa
• दक्षम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• शप्तुम्: to curse
• शप्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: √शप् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुनन्त अव्ययकृदन्त (infinitive); अर्थः—कर्तुम् (to curse)

• प्रचक्रमे: began
• प्रचक्रमे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√क्रम् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद-आत्मनेपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; अर्थः—आरब्धवान्/प्रवृत्तः (began)

Speaker

Sūta/Lomaharṣaṇa (narrator, implied)

Characters & Entities

• Dakṣa
• Nandī
• Śiva’s attendants (śivakiṃkarāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is attacked, the narrative shows a dramatic karmic escalation; it warns against initiating harm through speech and condemnation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it supports the Kedārakhaṇḍa’s broader Śaiva pilgrimage atmosphere rather than a single site-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative action leading into the counter-curse.