Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 104
Devanagari script
दुर्वीनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव वा । न तिष्ठति चिरं स्थाने यथाहं मदगर्वितः
Transliteration
durvīnītaḥ śriyaṃ prāpya vidyāmaiśvaryameva vā | na tiṣṭhati ciraṃ sthāne yathāhaṃ madagarvitaḥ
Translation
سيّئُ التأديب إذا نال الغنى أو العلم أو السلطان لا يثبت طويلًا في مقامٍ راسخ؛ وكذلك أنا، إذ سَكِرتُ بزهوِ الكِبر، لم أدم على ثبات.
Word by Word
दुर्विनीतःan ill-disciplined man
दुर्विनीतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्विनीत (प्रातिपदिक; √नी + वि + क्त, with दु-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; गुणवाचक-नाम
श्रियम्prosperity
श्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) + प्र (उपसर्ग) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having obtained’
विद्याम्knowledge
विद्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
ऐश्वर्यम्power/sovereignty
ऐश्वर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात
वाor
वा:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (‘or’)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
तिष्ठतिremains/stands
तिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चिरम्for long
चिरम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (‘for long’)
स्थानेin position/place
स्थाने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
यथाas
यथा:
Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (‘as/just as’)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
मद-गर्वितःproud due to intoxication/arrogance
मद-गर्वितः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + गर्वित (प्रातिपदिक; √गर्व् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मदेन गर्वितः)
Speaker
Unspecified (self-referential confession within the narrative)
Visual Art Cues
Scene: A once-proud figure watches fortune, learning scrolls, and insignia of power slip away like birds taking flight; he sits in remorse, head bowed.
FAQs
Prosperity becomes stable only with discipline and humility; pride makes one fall from one’s station.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None; it prescribes ethical self-restraint (vinaya) rather than a formal rite.