Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 126

Devanagari script

इदं तीर्थवरं मह्यं संसेव्यं सर्वदा प्रियम् । कृतं यदत्रागमनं तेन प्रीतिः परा मम

Transliteration

idaṃ tīrthavaraṃ mahyaṃ saṃsevyaṃ sarvadā priyam | kṛtaṃ yadatrāgamanaṃ tena prītiḥ parā mama

Translation

هذا التيرثا الفاضل عزيزٌ عليّ، ويُستحبّ ارتياده وخدمته على الدوام. ولأنكم جئتم إلى هنا، فقد امتلأتُ بسرورٍ أسمى.

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तीर्थवरम्: excellent sacred ford
• तीर्थवरम्: Karta (Apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—वरं तीर्थम्

• मह्यम्: for me
• मह्यम्: Sampradana (Recipient/for me)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी, एकवचन

• संसेव्यम्: to be resorted to, to be frequented
• संसेव्यम्: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सम्-सेव् (धातु)
• Form: कृदन्त (यत्/अनीयर्-भावे ‘-य’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम्—सेवनीयम्

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Sambandha (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always)

• प्रियम्: dear, beloved
• प्रियम्: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to ‘इदं तीर्थवरम्’)

• कृतम्: has been done
• कृतम्: Kriya (Predicative)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘done/has been done’

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• आगमनम्: arrival, coming
• आगमनम्: Karta (Subject of ‘कृतम्’)
• Type: Noun
• Root: आ-गम् (धातु) (आगमन-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘coming/arrival’ (as subject of ‘कृतम्’)

• तेन: by that / therefore
• तेन: Hetu/Karana (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; हेतु/करण

• प्रीतिः: joy, pleasure
• प्रीतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परा: supreme, great
• परा: Karta (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to ‘प्रीतिः’)

• मम: my
• मम: Shashthi-sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

Speaker

Devī (Goddess)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: (Tīrtha-vara; name not specified in the given verses)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍavas

Visual Art Cues

Scene: A welcoming sacred landscape: the deity/speaker stands near the tīrtha, expressing delight at the pilgrims’ arrival; the place is shown as radiant—clear waters, steps, trees, and ritual lamps.

Characters & Entities

• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage done with reverence pleases the Divine; a tīrtha is meant to be repeatedly approached as a living support for dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A ‘tīrtha-varam’ is praised, but the exact name is not stated in this verse alone; it is identifiable from the surrounding passage of Adhyāya 65.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular tīrtha-sevā (repeated visiting/attending) is recommended; no specific snāna/dāna/japa is specified here.