Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

तथा गृहीते कुरुवीरमुख्ये वीरेण तेनाद्भुतविक्रमेण । आश्चर्यमासीद्दिवि देवतानां देवीभिराकाशतले निरीक्ष्य तम्

tathā gṛhīte kuruvīramukhye vīreṇa tenādbhutavikrameṇa | āścaryamāsīddivi devatānāṃ devībhirākāśatale nirīkṣya tam

فلما أُمسِكَ ذلك البطلُ الأوّلُ بين الكورو على يدِ ذلك المحاربِ ذي البأسِ العجيب، امتلأ آلهةُ السماء دهشةً، وكذلك الإلهاتُ راقبنه من فسحةِ الفضاء.

tathāthus
tathā:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थक (thus/so)
gṛhītewhen (he) was seized / upon being seized
gṛhīte:
Adhikarana (Sati-saptami/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√grah (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘गृहीत’; सप्तमी (7th), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
kuruvīramukhyein/when the chief Kuru hero (Bhīma)
kuruvīramukhye:
Adhikarana (Sati-saptami/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkuru-vīra-mukhya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (कुरूणां वीरः—मुख्यः / chief hero among the Kurus); पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सति-सप्तमी-आश्रय
vīreṇaby the hero
vīreṇa:
Karana/Agent-instrument (करण)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (by the hero)
tenaby him
tena:
Karana/Agent-instrument (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम (by him/that one)
adbhuta-vikrameṇawith wondrous prowess
adbhuta-vikrameṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootadbhuta (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (अद्भुतः विक्रमः); पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/विशेषण-सम्बन्ध
āścaryamwonder, astonishment
āścaryam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootāścarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
āsītwas
āsīt:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
diviin heaven
divi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे (in heaven)
devatānāmof the deities
devatānām:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्धे (of the gods)
devībhiḥby the goddesses
devībhiḥ:
Karana/Agent-instrument (करण)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण/सहकारि (by the goddesses)
ākāśataleon the sky-surface
ākāśatale:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootākāśa-tala (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुषः (आकाशस्य तलम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे (on the surface of the sky)
nirīkṣyahaving seen, after observing
nirīkṣya:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootnir-√īkṣ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावकृदन्त (absolutive/gerund); ‘निरीक्ष्य’ = having looked at
tamhim
tam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Scene: Below: Barbarīka holds the seized Bhīma; above: devas and devīs cluster in the sky, astonished, gazing down from luminous clouds.

K
Kuru hero (Bhīma implied)
B
Barbarīka
D
Devatās
D
Devīs

FAQs

Human events unfold under cosmic witness; extraordinary deeds invite divine attention and ultimately divine judgment aligned with dharma.

No specific tīrtha is named here.

None.