Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम्
Transliteration
parvatāviva satpakṣau ciraṃ yuyudhatuḥ sthiram | tataḥ kakṣe samutpāṭya bhrāmayitvā muhūrtakam
Translation
كجبلين ذوي جناحين قويّين، تقاتلا ثابتين زمنًا طويلًا. ثم أمسكه من خصره، فاقتلعَه ودوّره لحظةً.
Word by Word
पर्वतौtwo mountains
पर्वतौ:
Karta (Subject of comparison)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
इवlike
इव:
Sambandha (comparison)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय
सत्पक्षौthe two having strong wings/sides
सत्पक्षौ:
Karta (Subject, appositive)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘सन्तौ पक्षौ यस्य’/‘सत्पक्षौ’ (having strong/well-formed wings/sides) — द्वयोः योद्धयोः विशेषणम्
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-vishesana (temporal)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
युयुधतुःthe two fought
युयुधतुः:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन; परस्मैपदम्
स्थिरम्steadily, firmly
स्थिरम्:
Kriya-vishesana (manner)
TypeIndeclinable
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तदनन्तरम्
कक्षेin the armpit/at the side
कक्षे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootकक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘कक्षे’ = कक्षप्रदेशे (armpit/side)
समुत्पाट्यhaving uprooted/torn out
समुत्पाट्य:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पाट् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वक्रिया
भ्रामयित्वाhaving whirled (him) around
भ्रामयित्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु) (णिच् causative)
Formक्त्वान्त (absolutive) of causative: भ्रमयति; पूर्वक्रिया
मुहूर्तकम्for a short while
मुहूर्तकम्:
Kriya-vishesana (duration)
TypeIndeclinable
Rootमुहूर्तक (प्रातिपदिक)
Formकालपरिमाणवाचकं नपुंसक-द्वितीया-एकवचनम्, क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Two colossal fighters, steady as mountains, clash for long; then one seizes the other at the waist, uproots/lifts him and whirls him around briefly—dust and wind spiraling.
FAQs
Persistence in righteous struggle is praised; sustained effort precedes decisive action.
No holy site is named in this verse.
None in this verse.