Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43

आराधयामास चिरं देवीर्विद्याफलाप्तये । ततस्तुष्टास्तस्य देव्यः स्वप्ने प्रोचुरिदं वचः

ārādhayāmāsa ciraṃ devīrvidyāphalāptaye | tatastuṣṭāstasya devyaḥ svapne procuridaṃ vacaḥ

ولمدّة طويلة استرضى الإلهات لينال ثمرةَ معرفةِ المانترا. ثم لما رضين عنه، قلن له في المنام هذه الكلمات.

आराधयामासworshipped/propitiated
आराधयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-राध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: आ-राध् (to worship/propitiate)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (प्रातिपदिक/अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
देवीःthe goddesses
देवीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
विद्याof knowledge
विद्या:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासपूर्वपद)
फलof fruit/result
फल:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (समासपूर्वपद)
आप्तयेfor the attainment of the fruit of knowledge
आप्तये:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootआप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समास: विद्या-फल-आप्ति (षष्ठी-तत्पुरुष) + चतुर्थी
ततःthen
ततः:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)
तुष्टाःpleased
तुष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; तुष् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), तुष् (to be pleased); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; 'देव्यः' इत्यस्य विशेषणम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
देव्यःthe goddesses
देव्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
प्रोचुःsaid
प्रोचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: प्र-उच् (to say)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; 'वचः' इत्यस्य विशेषणम्
वचःspeech/words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Siddhamātā (implied)

Type: kshetra

Scene: A sādhaka seated in night vigil after long worship; the Devīs appear in a luminous dream, speaking a concise instruction; lamps, flowers, and mantra-japa beads suggest sustained practice.

D
Devīs (Goddesses)
V
Vidyā (mantra-knowledge)
S
Svapna (dream revelation)

FAQs

Persevering devotion bears fruit; divine instruction can arise through inner revelation when worship is mature.

The wider Kāśī sacred milieu is implied as the field of successful upāsanā leading to divine response.

Long-term ārādhana (propitiatory worship) of the Devīs aimed at attaining vidyā-phala (mantra fruition).