Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

धन्योहं यदिहायातः कपिल त्वं महामुने । नास्त्यदेयं तवास्माभिः पात्रं नास्ति तवाधिकम्

Transliteration

dhanyohaṃ yadihāyātaḥ kapila tvaṃ mahāmune | nāstyadeyaṃ tavāsmābhiḥ pātraṃ nāsti tavādhikam

Translation

«طوبى لي إذ جئتَ إلى هنا، يا كابيلا أيها الحكيم العظيم. فليس لك عندنا شيءٌ يُمتنع عطاؤه؛ ولا مُستحقٌّ للقبول أعظم منك.»

Word by Word

• धन्यः: fortunate/blessed
• धन्यः: Visheshya-bhava (Predicate adjective of अहम्)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्: because/that
• यत्: Sambandha (Clause linker)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्ध-निपात/यत्-शब्दः; कारणार्थे (because/that)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• आयातः: has come
• आयातः: Kriya-visheshana (Predicate/State of subject)
• Type: Verb
• Root: आ + या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कपिल: O Kapila
• कपिल: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महामुने: O great sage
• महामुने: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महा + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (महान् मुनिः)

• न: not
• न: Negation
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अदेयम्: anything not to be given (i.e., nothing is ungivable)
• अदेयम्: Karta (Predicate nominal with अस्ति)
• Type: Noun
• Root: अ + देय (कृदन्त-प्रातिपदिक; दा धातोः)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/नकार-पूर्वक निषेध (not-to-be-given)

• तव: for you/of you
• तव: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• अस्माभिः: by us
• अस्माभिः: Karana (Agent/instrument in giving)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)

• पात्रम्: a worthy recipient/vessel
• पात्रम्: Karta (Predicate nominal with अस्ति)
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Negation
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तव: than you/of you
• तव: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अधिकम्: superior/greater
• अधिकम्: Visheshana (Predicate adjective of पात्रम्)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनार्थे (comparative sense)

Speaker

Nārada (replying to Kapila, per narrative flow)

Skanda Dialogue

Listener: Kapila (addressed)

Visual Art Cues

Scene: Nārada (or the responding host) expresses joy at Kapila’s arrival, hands in añjali, offering readiness to give; Kapila stands serene, detached.

Characters & Entities

• Kapila
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity becomes perfect when offered to a worthy recipient; honoring great sages is praised as supreme merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred gathering at the tīrtha/saṅgama, where meeting a great sage is presented as a blessing.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna orientation: affirming readiness to give and recognizing the sage as an ideal pātra.