Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

नारद उवाच । एवमुक्ते पद्मभुवा कोपि नोवाच किंचन । चिरेणेदं ततः प्राह महीसागरसंगमः

Transliteration

nārada uvāca | evamukte padmabhuvā kopi novāca kiṃcana | cireṇedaṃ tataḥ prāha mahīsāgarasaṃgamaḥ

Translation

قال نارادا: «لما تكلّم بادْمَبهو (براهما) هكذا، لم ينطق أحدٌ بشيء. وبعد زمنٍ طويل تكلّم مهي-ساغرا-سنغما (Mahīsāgara-saṅgama) بهذه الكلمات.»

Word by Word

• नारदः: Narada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• उक्ते: when it was said
• उक्ते: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; 'उक्ते' = 'when (it was) said'

• पद्मभुवा: by Padmabhu (Brahmā)
• पद्मभुवा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पद्म + भू (धातु) (प्रातिपदिक: पद्मभू)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास (पद्मात् भूः = 'born from the lotus')

• कः: anyone (someone)
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिर्दिष्ट-प्रश्न/अनिश्चित सर्वनाम

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha/Emphasis (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (particle: even/also)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation particle)

• उवाच: spoke/said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• किञ्चन: anything
• किञ्चन: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किञ्चन (सर्वनाम/अव्ययप्राय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; 'anything'

• चिरेण: after a long time
• चिरेण: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; कालवाचक—'after a long time'

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ततः: then/thereupon
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (then/from that)

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु; परस्मैपद)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• महीसागर-संगमः: the confluence of the earth and ocean (name/personified)
• महीसागर-संगमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही + सागर + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (महीसागरयोः संगमः)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahīsāgara-saṅgama

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A divine assembly after Brahmā’s words: sages and gods fall silent; then the personified confluence—depicted as a river-deity rising where the river meets the sea—begins to speak.

Characters & Entities

• Nārada
• Padmabhū (Brahmā)
• Mahīsāgara-saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred authority unfolds through patient silence and revelation—after Brahmā’s words, the tīrtha itself becomes the final witness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahīsāgara-saṅgama, introduced as a speaking, authoritative tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse sets the narrative transition to the tīrtha’s testimony.