Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 82
Devanagari script
दृष्ट्वा मन्येत स क्षीणमात्मजीवितमाप्तवान् । नासिका वक्रतामेति कर्णयोर्न्नमनोन्नती
Transliteration
dṛṣṭvā manyeta sa kṣīṇamātmajīvitamāptavān | nāsikā vakratāmeti karṇayornnamanonnatī
Translation
إذا رأى هذه العلامات فليعلم أن عمره قد نَقَصَ وضعُف. فإذا اعوجَّ الأنف، وظهر في الأذنين هبوطٌ وارتفاعٌ غير منتظم، فذلك من دلائل انحسار الحياة.
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) — ‘having seen’
मन्येतwould think
मन्येत:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘would think’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular
क्षीणम्diminished
क्षीणम्:
Karman (Object complement/कर्मपूरक)
TypeAdjective
Rootक्षीण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Accusative singular agreeing with आत्मजीवितम्
आत्मजीवितम्his own life
आत्मजीवितम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् + जीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Accusative singular; षष्ठी-तत्पुरुष ‘one’s own life’
आप्तवान्having obtained
आप्तवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआप् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formभूतकाले कृदन्त (क्तवत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — past active participle ‘having obtained’
नासिकाthe nose
नासिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनासिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular
वक्रताम्crookedness
वक्रताम्:
Karman (State/object/कर्म)
TypeNoun
Rootवक्रता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Accusative singular (state attained)
एतिbecomes/comes to
एति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन — Present indicative ‘goes/comes to’
कर्णयोःof the two ears
कर्णयोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी विभक्ति, द्विवचन — Genitive/Locative dual (‘of/in the two ears’)
नमन-उन्नतीbending and rising (motions)
नमन-उन्नती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनमन (प्रातिपदिक) + उन्नति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (समाहार-द्वन्द्वे एकवचन अपेक्षित; पाठे ‘उन्नती’ द्विवचनरूपेण) — dual ‘bending and rising’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) addressing the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A calm but grave diagnostic scene: an elder or physician-like figure observes a person’s face—nose subtly crooked, ears uneven—while the subject contemplates shortened life.
FAQs
Physical decline is interpreted as a dharmic reminder: use the remaining time for purification, truthfulness, and devotion.
No tīrtha is mentioned.
None; the verse lists bodily nimittas (signs).