Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 52›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अर्जुन उवाच । कोटितीर्थं कथं जातं केन वा निर्मितं मुने । कस्माद्वा कोटितीर्थानां फलमत्रोच्यते मुने

Transliteration

arjuna uvāca | koṭitīrthaṃ kathaṃ jātaṃ kena vā nirmitaṃ mune | kasmādvā koṭitīrthānāṃ phalamatrocyate mune

Translation

قال أرجونا: «أيها الحكيم، كيف نشأ كوطيتيرثا، ومن الذي أنشأه يا مُني؟ ولماذا يُعلَن هنا على وجه الخصوص ثمرُ (ثوابُ) الكوطيتيرثات، أيها الناسك؟»

Word by Word
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कोटि-तीर्थम्Koṭitīrtha (the sacred ford named Koṭitīrtha)
कोटि-तीर्थम्:
Karma (Predicate-noun/विषय)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: कोटीनां तीर्थम् / कोटिसदृशं तीर्थम्)
कथम्how
कथम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
जातम्arisen, come into being
जातम्:
Kriya (State/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कोटितीर्थम्)
केनby whom
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रश्न
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात
निर्मितम्constructed, made
निर्मितम्:
Kriya (State/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootनिर्+मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कोटितीर्थम्)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कस्मात्from what cause/why
कस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; प्रश्न
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात
कोटि-तीर्थानाम्of (the) Koṭitīrthas / of Koṭitīrtha (traditionally plural for class)
कोटि-तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास
फलम्fruit, result
फलम्:
Karta (Grammatical subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृस्थानी (उच्यते)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb)
उच्यतेis said, is described
उच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
Speaker

Arjuna

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭitīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Nārada (addressed as ‘mune’)

Visual Art Cues

Scene: Arjuna, seated respectfully with bow set aside, questions a sage in a forest-hermitage near a sacred waterbody; the tīrtha glints in the background, suggesting Koṭitīrtha’s presence awaiting explanation.

Characters & Entities
A
Arjuna
K
Koṭitīrtha

FAQs

Sacred places are understood through origin-stories (māhātmya) that reveal why their merit is exceptional.

Koṭitīrtha—presented as a tīrtha whose merit equals many tīrthas combined.

None directly; the verse introduces an inquiry into the tīrtha’s origin and its promised merit.

←Previous Verse
Next Verse→