Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

नेत्रयोर्मडलं शुक्लं कफाद्भवति पैतृकम् । कृष्णं च मण्डलं वातात्तथा भवति मातृकम्

netrayormaḍalaṃ śuklaṃ kaphādbhavati paitṛkam | kṛṣṇaṃ ca maṇḍalaṃ vātāttathā bhavati mātṛkam

في العينين تنشأ الدائرة البيضاء من الكَفَه (Kapha) ويُقال إن أصلها أبويّ؛ وتنشأ الدائرة الداكنة من الفاتا (Vāta) ويُقال إن أصلها أموميّ كذلك.

नेत्रयोःof the two eyes
नेत्रयोः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन (genitive dual)
मण्डलम्circle/region
मण्डलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शुक्लम्white
शुक्लम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
कफात्from phlegm
कफात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकफ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन (ablative singular)
भवतिarises/is
भवति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
पैतृकम्paternal
पैतृकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपैतृक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण ('paternal')
कृष्णम्black/dark
कृष्णम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
मण्डलम्circle/region
मण्डलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वातात्from wind (vāta)
वातात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयवाचक अव्यय
भवतिarises/is
भवति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
मातृकम्maternal
मातृकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमातृक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण ('maternal')

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative convention)

Scene: Close, symbolic focus on the eyes: the white scleral ring shown as cool kapha/moonlike (paternal), the dark iris/pupil as mobile vāta (maternal), with subtle dual-color aura.

N
Netra
K
Kapha
V
Vāta
P
Paitṛka
M
Mātṛka

FAQs

The Purana links embodied traits to subtle forces and lineage, encouraging respectful awareness of one’s inherited constitution.

No tirtha is referenced; the verse is anatomical/doṣa-based explanation.

None.