Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 86

चतुर्णां जीवयोनीनां तदैव परिमुच्यते । यदाभून्मनसा वाचा कर्मणा च यजेत्सुरान्

caturṇāṃ jīvayonīnāṃ tadaiva parimucyate | yadābhūnmanasā vācā karmaṇā ca yajetsurān

يُعتَقُ المرءُ في الحال من قيدِ الأنواع الأربعة لمواليد الكائنات الحيّة، حين يعبد الآلهة بالعقل والقول والعمل الصالح، منغمسًا تمامًا في البهاكتي (التعبّد).

चतुर्णाम्of four
चतुर्णाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-समासार्थे, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन (of four)
जीवयोनीनाम्of the life-origins/species-wombs
जीवयोनीनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजीव + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जीवानां योनयः)
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (just/indeed)
परिमुच्यतेis freed/released
परिमुच्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + मुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग (is released/freed)
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (when)
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfective past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मनसाby mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
वाचाby speech
वाचा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
यजेत्should worship/sacrifice to
यजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम/मध्यम-पुरुष-एकवचन रूपसाम्ये; प्रायः मध्यम-पुरुष (2nd person) एकवचन, परस्मैपद (one should worship)
सुरान्the gods
सुरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Scene: A devotee performs worship in three layers: inner meditation (aura at the heart), spoken mantra (visible syllables), and physical offering (lamp/flowers), while chains labeled ‘four yonis’ break apart.

D
Devas

FAQs

Wholehearted worship—through thought, word, and deed—purifies bondage and leads toward liberation.

No single tīrtha is named in this verse; the focus is on the universal purifying power of deva-worship.

Worship (yajana/pūjā) of the devas performed with mind, speech, and bodily action.