Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53
Devanagari script
इति ते कथिता संख्या अर्थं चैषां श्रृणु द्विज । अस्मिन्नर्थे चेति हासं तव वक्ष्यामि यः पुरा
Transliteration
iti te kathitā saṃkhyā arthaṃ caiṣāṃ śrṛṇu dvija | asminnarthe ceti hāsaṃ tava vakṣyāmi yaḥ purā
Translation
هكذا قد أخبرتك بعددها؛ فاسمع الآن معناها، أيها البراهمن. وعلى هذا المعنى بعينه سأقصّ عليك حكاية قديمة ذات عِبرة، كانت فيما مضى تُثير الضحك.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणसूचक (quotative particle)
तेof you/your
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; (your)
कथिताtold/declared
कथिता:
Karma (Predicate participle/कर्मणि-विशेषण)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (agrees with संख्या)
संख्याnumber/count
संख्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अर्थम्meaning/purpose
अर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एषाम्of these
एषाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
शृणुhear/listen
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
द्विजO twice-born (brahmin)
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अर्थेin the matter/meaning
अर्थे:
Adhikarana (Topic/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
इतिthus/so
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/इत्यर्थसूचक (quotative)
हासम्a humorous tale/laughter
हासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तवto you/for you
तव:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यःwhich/who
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पुराformerly/once
पुरा:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
Speaker
Sutanū
Skanda Dialogue
Listener: dvija (brāhmaṇa interlocutor)
Visual Art Cues
Scene: A sage-narrator pauses after listing a set of items, turns to a seated brāhmaṇa listener, and announces an ancient humorous-yet-instructive tale; palm-leaf manuscript and rosary suggest scriptural authority.
Characters & Entities
S
SutanūD
dvija (brāhmaṇa)FAQs
Purāṇic teaching joins doctrine with story; meaning is made memorable through narrative.
No tīrtha is praised in this verse; it introduces a story.
None.