Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

विधिहीने तथाऽपात्रे यो ददाति प्रतिग्रहम् । न केवलं हि तद्याति शेषं पुण्यं प्रणश्यति

Transliteration

vidhihīne tathā'pātre yo dadāti pratigraham | na kevalaṃ hi tadyāti śeṣaṃ puṇyaṃ praṇaśyati

Translation

من قدّم عطيةً لمن لا يلتزم بالوِدهي (vidhi) ولمن هو غير أهلٍ لها (apātra)، لا يضيع ثواب تلك العطية فحسب، بل يهلك أيضًا ما بقي لديه من رصيد البرّ.

Word by Word

• विधिहीने: in (a situation) devoid of proper rule/rite
• विधिहीने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विधि-हीन (प्रातिपदिक; विधि + हीन)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/सप्तमी), एकवचनम्; विशेषणम् (locative absolute sense)

• तथा: likewise; also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• अपात्रे: in an unworthy recipient
• अपात्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अ-पात्र (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सम्बन्धसूचकः (relative pronoun)

• ददाति: gives
• ददाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• प्रतिग्रहम्: a gift/acceptance (as a transaction)
• प्रतिग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)

• केवलम्: only; merely
• केवलम्: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: केवल (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषणम् (adverbial accusative)

• हि: indeed; for
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic particle)

• तत्: that (merit/result)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• याति: goes; comes to pass
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• शेषम्: remaining
• शेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• प्रणश्यति: perishes; is destroyed
• प्रणश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa default)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim offers a gift; a shadowy, unworthy receiver reaches out, while a luminous store of merit (puṇya) visibly drains away—symbolizing puṇya-kṣaya from apātra-dāna.

Characters & Entities

• Vidhi
• Puṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dāna must follow dharmic procedure and proper eligibility; otherwise it can be spiritually harmful.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; it is a general dharma principle about safeguarding puṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Give only with vidhi and to a qualified recipient; avoid apātra-pratigraha contexts.