Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

अहं संस्थाप्य संस्थानमेतत्कालेन केनचित् । प्रयातो भास्करं लोकं दर्शनार्थी यदृच्छया

Transliteration

ahaṃ saṃsthāpya saṃsthānametatkālena kenacit | prayāto bhāskaraṃ lokaṃ darśanārthī yadṛcchayā

Translation

وبعد أن أقمتُ هذا المقامَ المقدّس في أوانه، مضيتُ—على غير قصدٍ وبشوقٍ إلى رؤيته—إلى عالمِ بهاسكارا (الشمس).

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संस्थाप्य: having established
• संस्थाप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्थाप् (धातु; √स्थाप्)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), पूर्वक्रिया

• संस्थानम्: the institution/arrangement
• संस्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संस्थानम्)

• कालेन: in/with time
• कालेन: Karana (Instrument/means; time-as-instrument)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• केनचित्: by some (means)/somehow
• केनचित्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• प्रयातः: went/has gone
• प्रयातः: Kriya (Main action as participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु; √या)
• Form: क्त-प्रत्यय (Past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भास्करम्: solar, of Bhāskara
• भास्करम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लोकम्)

• लोकम्: world/realm
• लोकम्: Karma (Goal/object of motion/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दर्शनार्थी: desirous of seeing
• दर्शनार्थी: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दर्शन + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दर्शनस्य अर्थी)

• यदृच्छया: by chance
• यदृच्छया: Karana (Manner/means)
• Type: Noun
• Root: यदृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावार्थे (by chance)

Speaker

Nārada (narrating)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṃsthāna of Jayāditya (installed seat)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha

Visual Art Cues

Scene: A founder-sage completes installation of a sacred seat; then a visionary ascent toward Sūrya-loka—radiant chariot, blazing orb, and the pilgrim’s yearning gaze upward.

Characters & Entities

• Nārada
• Bhāskara (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy acts such as establishing a sacred seat culminate in higher vision—seeking darśana of the divine becomes the natural fruit of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse refers to a ‘saṃsthāna’ (sacred establishment) founded by Nārada; the exact place-name is not specified in this shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the act highlighted is the founding/establishing of a sacred seat (saṃsthāpana) and seeking darśana.