Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

अंधे तमसि किं दृश्यो गंधान्मोहं दृढं लभेत् । शीते मात्रा जले पीते शीतमुष्णं तथोष्णके

aṃdhe tamasi kiṃ dṛśyo gaṃdhānmohaṃ dṛḍhaṃ labhet | śīte mātrā jale pīte śītamuṣṇaṃ tathoṣṇake

في ظلمةٍ عمياء، ماذا عسى أن يرى؟ وبالروائح يقع في وَهْمٍ شديد. فإذا شربت الأم ماءً بارداً أحسَّ بالبرد، وكذلك إذا تناولت الحارَّ أحسَّ بالحرارة.

अन्धेin dark (condition/place)
अन्धे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; विशेषणम्
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
दृश्यःvisible / to be seen
दृश्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदृश्य (कृदन्त; √दृश् (धातु) + यत्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; यत्-प्रत्ययान्तः (passive potential/‘to be seen’)
गन्धान्smells
गन्धान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
मोहम्delusion
मोहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
दृढम्firm, strong
दृढम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (मोहम्)
लभेत्would obtain
लभेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
शीतेin cold
शीते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
मात्राby measure / in due measure
मात्रा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; करण/प्रमाणार्थे
जलेin water
जले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
पीतेwhen drunk
पीते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपीत (कृदन्त; √पा (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोगः; (जले) विशेषणम्
शीतम्coldness / cold
शीतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
उष्णम्heat / hot
उष्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउष्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; अव्यय-प्रकारः: उपमान/समुच्चयार्थक-अव्ययम् (‘likewise/so’)
उष्णकेin heat / in a hot state
उष्णके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउष्णक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Lomaharṣaṇa (Sūta), by section-wide deduction (Māheśvara-khaṇḍa narration to sages)

Scene: A fetus curled in the womb amid darkness, responding to the mother’s intake—coolness and heat—symbolizing dependence and delusion born of subtle sense-contact.

FAQs

The embodied being is constrained by darkness and sense-conditions; this highlights the need for spiritual awakening beyond sensory bondage.

No tīrtha is mentioned.

No explicit ritual is given; it implicitly advises mindful, wholesome conduct during pregnancy.