Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

मध्ये क्लीबस्तु वामे स्त्री दक्षिणे पुरुषस्तथा । तिष्ठत्युदरभागे च पृष्ठेरग्निमुखः किल

madhye klībastu vāme strī dakṣiṇe puruṣastathā | tiṣṭhatyudarabhāge ca pṛṣṭheragnimukhaḥ kila

إن كان في الوسط صار خنثى؛ وإن كان في اليسار كان أنثى؛ وإن كان في اليمين كان ذكرًا. ويقيم في موضع البطن، ووجهه متجه إلى نار هضم الأم (كما يُقال).

मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
क्लीबःa neuter/impotent (child)
क्लीबः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्लीब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-निपात (particle/but, indeed)
वामेon the left (side)
वामे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्त्रीfemale (child)
स्त्री:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दक्षिणेon the right (side)
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पुरुषःmale (child)
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb/likewise)
तिष्ठतिstays/stands
तिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
उदर-भागेin the abdominal region
उदर-भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उदरस्य भागे)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction/and)
पृष्ठेat the back
पृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अग्नि-मुखःhaving fire as its mouth / fire-faced
अग्नि-मुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य मुखम् अग्निसदृशम्/अग्निः मुखं यस्य)
किलindeed/it is said
किल:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle/indeed, it is said)

Lomaharṣaṇa (Sūta), by section-wide deduction (Māheśvara-khaṇḍa narration to sages)

Scene: A schematic, symbolic ‘threefold’ depiction: central/left/right positions within a womb-lotus indicating napuṃsaka/strī/puṃs; the fetus oriented toward a stylized ‘digestive fire’ (jāṭharāgni) shown as a small flame motif behind.

FAQs

Embodiment follows natural conditioning; it points to the soul’s higher identity beyond bodily distinctions.

No tīrtha is mentioned.

No ritual practice is prescribed.