Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

भोजनं द्विप्रकारं च प्रविभागस्तयोरयम् । प्राकृतं प्रोच्यते त्वेवमन्यत्परमभोजनम्

Transliteration

bhojanaṃ dviprakāraṃ ca pravibhāgastayorayam | prākṛtaṃ procyate tvevamanyatparamabhojanam

Translation

الطعام نوعان، وهذا تقسيمهما: أحدهما يُسمّى «برَاكْرِتَه» (الطبيعي/العادي)، والآخر يُسمّى «بَرَمَ بُهوجَنَه» أي الطعام الأسمى.

Word by Word

• भोजनम्: food
• भोजनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• द्विप्रकारम्: of two types
• द्विप्रकारम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + प्रकार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• प्रविभागः: the division; classification
• प्रविभागः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रविभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तयोः: of those two
• तयोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति (6th/7th Gen./Loc.), द्विवचन; सर्वनाम

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• प्राकृतम्: the ordinary (kind)
• प्राकृतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राकृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (नामरूपेण)

• प्रोच्यते: is called
• प्रोच्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• तु: but; indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: contrast/emphasis)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: 'thus/in this way')

• अन्यत्: the other (kind)
• अन्यत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परमभोजनम्: supreme food
• परमभोजनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम + भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Kamaṭha

Skanda Dialogue

Listener: Hārīta and household/atithi (implied)

Visual Art Cues

Scene: Kamaṭha (or the speaker) explains a twofold classification of food—ordinary and supreme—like a teacher outlining categories; listeners attentive, with a manuscript or gesture indicating ‘division’.

Characters & Entities

• Kamaṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Beyond physical food, the Purāṇas teach a higher nourishment—inner sustenance connected with dharma and spiritual realization.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified in this verse; it presents a doctrinal classification used within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; it introduces categories that will be explained as outer and inner forms of ‘feeding’ or ‘nourishment.’