Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

हाटकेश्वरलिंगं च प्रयतो यः स्मरेदपि । तस्य स्याद्वरदो ब्रह्मा तेनेदं स्थापितं जय

hāṭakeśvaraliṃgaṃ ca prayato yaḥ smaredapi | tasya syādvarado brahmā tenedaṃ sthāpitaṃ jaya

حتى من يضبط نفسه ولا يفعل إلا أن يتذكّر لِنْغَ هاطَكِيشْفَرَ، يجد براهما مُنْعِمًا عليه وواهِبَ النِّعَم؛ لأن براهما هو الذي أقام هذا (اللِّنْغَ)، يا جَيَا.

हाटकेश्वरलिङ्गम्the Hāṭakeśvara-liṅga
हाटकेश्वरलिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहाटक + ईश्वर + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (हाटकेश्वरस्य लिङ्गम्)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (and)
प्रयतःdisciplined, purified
प्रयतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रयत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (यः)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
स्मरेत्should remember
स्मरेत्:
Kriya (Verbal action)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/Potential), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अवधारणार्थक-निपात (even/also)
तस्यof him, for him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (Verbal action)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
वरदःboon-giving
वरदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवरद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (ब्रह्मा)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तेनby him/therefore
तेन:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम (context: object)
स्थापितम्has been established
स्थापितम्:
Kriya (Predicate; passive)
TypeVerb
Rootस्था + √पि? (causative) / √स्था (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; √स्था (स्थापयति-णिच्) से ‘स्थापित’
जयO Jaya
जय:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक/सम्बोधन)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; सम्भाषण

Narratorial voice within Māheśvarakhaṇḍa (traditionally Sūta/Lomaharṣaṇa conveying the Māhātmya)

Tirtha: Hāṭakeśvara-liṅga

Type: kshetra

Listener: Jaya (addressed)

Scene: A devotee in a distant place closes his eyes and remembers the Hāṭakeśvara-liṅga; a luminous vision of the liṅga appears in the heart-lotus; Brahmā, pleased, bestows a boon gesture, indicating pratiṣṭhā-linked grace.

H
Hāṭakeśvara
B
Brahmā
J
Jaya

FAQs

In tīrtha-māhātmya literature, even remembrance (smaraṇa) of a sanctified liṅga is said to yield divine favor when done with purity.

Hāṭakeśvara-liṅga, noted as established by Brahmā within the Stambhatīrtha/Somanātha sacred narrative.

Smaraṇa (devotional recollection) of the liṅga, performed by a prayata (self-controlled) devotee.